Reactie: Venebrugge (1)

Hendrik Venebrügge, Duitsland [14 juli 2004]

Ik kom uit een familie die eeuwen geleden echt op de grens gewoond heeft, namelijk aan de Nederlandse kant van de grenovergang Venebrugge/Vennebrügge.
(Ik probeer in het Nederlands te schrijven, maar het valt niet mee, excuses daarvoor.*)

Mijn naam is inderdaad Venebrügge. Je hebt gelijk met de gedachte dat op die plek twisten en oorlogen hebben plaatsgevonden. Uit mijn eigen studies naar de plek en naar mijn familie weet ik, dat hij al sinds de tijd van de Romeinen bekend is. Er is hout en er zijn palen gevonden die uit die periode stammen. Het waren onderdelen van een schans, die naar het oosten was gericht.
Veenebrugge (of Vehnbrug, of Vehnebrugge) was lange tijd de enige weg door het veen en moest goed bewaakt worden. Dit is ook de reden voor het rare grensverloop op die punt.
Het was een beetje een trechter, waardoor men makkelijk op de vijand (uit Duitsland) kon zitten wachten.

Mijn vader heeft nog de oude Bijbels en kerkboeken waarin geboortes en sterfgevallen ingeschreven zijn, van eeuwen geleden. Dus moet in Venebrugge ook eens een kerk of zoiets geweest zijn. Mijn familie had tot 1830 het recht om grensbelasting van grensgangers te innen.
Later was het de staat zelf, die alle rechten naar zich toe trok. De familieleden staan daarna alleen nog als dagloners en arbeiders in de boeken vermeld. Ik denk dat dit een van de oorzaken is waarom zij Venebrugge achter zich hebben gelaten, en ze naar het land van de oude vijand, Duitsland, getrokken zijn.

Dank je voor het verhaal en de impressie van Venebrugge, die je me gegeven hebt.

Ja, mijn familie kwam van de Nederlandse kant van de grens, dat kun je aan de namen zien: Gerrit, Hendrik etc....
Maar ze kwam ook een beetje uit Duitsland, omdat de mensen zich ervan bewust waren dat je in Venebrugge zowel in Nederland als in Duitsland kon staan, zonder een stap te verzetten. Mijn grootvader vertelde dat een keer.

Maar dat ze echt meer aan de Nederlandse kant zaten, kun je aan het feit zien, dat ze altijd de Nederlandse versie van de naam behouden hebben: Venebrügge.
Wél met een Duitse “ü” maar met één “n”. Mijn vader hoorde het echt niet graag als de mensen Vennebrügge (met korte “e”) tegen hem riepen, en hij verbeterde ze altijd.
“Vennebrügge” is, voor zover ik weet, een creatie uit de 20ste eeuw en begon toen plotseling op de kaarten te verschijnen. Ik weet niet waar de schrijfwijze vandaan komt.

En een beetje binding met Nederland is er altijd geweest. Bijna iedere keer als wij op bezoek bij mijn opa in Neuenhaus waren, gingen wij met de auto over de grens even kijken. Soms naar Enschede en soms ook naar Hardenberg. Maar meestal niet via Venebrugge... Mijn grootvader kon ook nog “grensplatt” spreken. Dat was een taal ergens tussen Duits en Nederlands in. (Ongeveer zoals ik nu schrijf...)
Wij hadden ook Nederlandse vrienden. Een ervan was mijn oppasser in de speeltuin.

Mijn voorouders zijn niet echt ver van huis gekomen. De meeste familieleden wonen nog steeds in Lingen en Neuenhaus. Verder dan Osnabrück is niemand gekomen.
Ik woon nu te Oldenburg. In Hamburg zit ook nog een mevrouw Venebrügge, die kunstenares is en als docent aan de universiteit verbonden is. Ik denk dat zij oorspronkelijk ook uit Lingen komt, maar dat is niet zeker.

Ik denk dat in Venebrugge nooit een brug in letterlijke zin is geweest. Ik denk dat de plek de “functie” van een brug heeft gehad. Een plaats waar je kon “overstappen”, misschien ook ontsnappen... door het veen heen.
Wat zeker is, is dat het een schans geweest is. Dat is ook te zien op de website van Hoogenweg.

Afsluitend moet ik zeggen, dat ik me soms niet echt als een Duitser voel, maar ook niet als een Nederlander. Ik kijk altijd nog een beetje “van buiten” naar de gebeurtenissen in beide landen.

(* Fouten zijn gecorrigeerd.)