Venebrugge 2

De weg loopt van Hardenberg naar Uelsen, maar heeft de naam Duitslandweg. Op Duits grondgebied staat een lantaarn met daaraan een straatnaambordje met deze Nederlandse naam. De weg wordt vooral door Nederlands vrachtverkeer gebruikt. De auto's denderen nu in volle vaart voorbij, terwijl hier ooit een goedbewaakte grenspost was, waar vrachtrijders hun lading moesten inklaren.
Een beetje jammer dat alles hier zo vernieuwd is, voorheen zal het er tamelijk authentiek hebben uitgezien. Nu zie je nog nauwelijks dat je Duitsland binnengaat.

In de punt staan een aantal gebouwen en huizen die samen het gehucht Vennebrügge vormen. Rechts staat een kleine Gaststätte, daaraan vast zit een soort boerenschuur en iets verder is een ruime overdekte picknickplaats. Zo'n picknickplaats hebben we nu al drie keer eerder gezien op identieke plekken, ook bij groene grensovergangen. De filosofie daarachter is niet helemaal duidelijk.
Aan de overkant staan twee of drie huizen, en iets verderop nog een luxe villa. Het zou kunnen dat alle gebouwen door Nederlanders bewoond worden, want we zien er enkele auto's met Nederlandse kentekenplaten staan, en de mensen die er buiten lopen komen ook nogal Nederlands over. Voor mijn gevoel is de Gaststätte ook in Nederlandse handen, maar dat gevoel kan volledig misplaatst zijn.
't Is echt een rare punt hier, beetje kaal en kil, de atmosfeer bevalt me niet, ik zou er niet willen wonen. Ik denk dat hier veel strijd heeft plaatsgevonden, in oorlogen en met smokkelaars etc.
De mensen die hier wonen, moeten wel op Nederland gericht zijn, want de dichtsbijzijnde Duitse plaats is veel verder weg dan Hardenberg in Nederland.

107-IXHoe de grens hier precies loopt, hebben we nog niet kunnen vaststellen. Als we vanaf steen 107-I argeloos de Beltweg, links van de punt, inslaan, dan ontdekken we enkele interessante dingen.
Allereerst zien we achter de woningen grenssteen 107-IX. Dat betekent dat er minstens 10 stenen met nummer 107 moeten zijn!
Na enig zoeken vinden we er nog twee, ingemetseld in een muurtje naast de eerste woning.
Een vierde zien we staan onder de bomen en tussen hoge brandnetels, aan de andere kant van de Beltweg. Al die palen zullen er wel niet voor niets staan, en als we de grens proberen te reconstrueren, dan komen we aan een heel grillige lijn.
De tweede woning, waarvan we al dachten dat er Nederlanders wonen, hebben een groene postbus áchter hun woning staan en met een Nederlandse naam op het kaartje.
De plek van die postbus, langs de Beltweg, lijkt in Nederland te zijn. De mensen hebben dus een adres in Nederland, maar hun huis staat in Duitsland!

Op lopen door brandnetels zijn we nu niet ingesteld, dus de steen onder de bomen gaan we later onderzoeken.

107-II

Het is nu later, enige tijd later. De brandnetels staan nu zelfs zo hoog dat we de steen onder de bomen helemaal niet meer kunnen zien. Wel ontdekken we op die plek en deels ook onder de brandnetels een hoeveelheid puin en grote brokken steen die verdacht veel op grensstenen lijken. We vrezen het ergste voor de nummers die we nog niet boven water hebben kunnen halen. Maar het kunnen ook restanten zijn van de voormalige controlepost van de douane.
We gaan wat loeren in de tuin van de eerste woning. Ik meende een keer bij het langsrijden iets te hebben zien staan in de voortuin.
Aan de zijde van de Beltweg staat een postkastje met daarop de naam J. Lenters en het adres Beltweg 1.
107-IV In tuin aan de BeltwegAchter de brievenbus staat een halfhoge grenssteen. Het huis staat grotendeels in Duitsland, en de bus in Nederland. Misschien hebben zij aan de andere kant van de woning nog wel een Duits adres ook, maar dat onderzoeken we niet.

Eerder op de dag stonden er op het grasveldje voor de woning twee auto's van de Nederlandse Marechaussee, een personenbus en een gewone auto. Nu is het grasveldje leeg, de auto's zijn weg, en wij kunnen rustig een blik in de voortuin werpen.
En daar zien we er wederom een staan, direct aan de binnenkant van de stevige omheining van de tuin: steen 107-II.
Deze steen zou in lijn kunnen staan met paal 107-I die aan de andere kant van de autoweg staat, en paal 107 die pontificaal midden in een stukje grasland staat en die precies de punt aangeeft. Of ze alledrie werkelijk in lijn staan kunnen we niet opmeten. We hebbenen onze optische kadastravoltmeter niet bij ons (grapje).

107-III "De wasmandsteen"Teruglopend naar de zijkant van de woning, waar de brievenbus staat, zien we de derde steen die deze mensen op rare plekken in hun tuin hebben staan. Deze steen noemen we de wasmandsteen, want er staat een witte bak op en de was hangt aan de lijn.
We kunnen ons voorstellen dat de familie Lenters eigenlijk geen behoefte heeft aan al dat gespuis (wij dus) die er om hun huis heen spookt en er zomaar foto's staat te maken, vandaar dat we deze wasmandsteen maar van de openbare weg fotograferen. Je weet nooit hoe ze reageren als we aanbellen.
Vervolgens hebben deze mensen nog eens twee stenen die deel uitmaken van een muurtje met hek achter hun huis, zoals we eerder al constateerden. Of dit werkelijk de originele plek van de stenen is, kunnen we niet vaststellen.

107-V en 107-VI in muurtje (Foto Aafke de Wijk)

Gezien de plek van de woning zou deze ooit in gebruik geweest kunnen zijn door de douane, en als je dan later op zo'n punt gaat wonen, dan moet je de consequenties maar op de koop toe nemen. Maar ja, 't is hier anders wel een stil plekje. Zolang er geen Marechaussees op het plantsoentje staan en er geen leden van de OGVC actief zijn, dan is het hier rustig wonen.
In het omringende Nederland staan in de wijde omgeving geen gebouwen, dus de grenscontrole moet hier vanaf Duits gebied zijn geschied.

107-IX Bovenkant met +Alle stenen zijn authentieke oude stenen, het zijn geen kleine granieten substenen. Ze bevatten helaas geen jaartal, maar wel iets anders opvallends: een grote plus (+) op hun hoofd, en nog een inkeping aan één zijde. De plus zou kunnen beteken dat het een hoeksteen is en de inkeping zou dan de richting aangeven.
Volgens de kaarten moeten hier in totaal 10 stenen staan, en met wat tellen komen we aan 9 gevonden stenen, inclusief die in de brandnetels. We missen dus nog één steen. Maar dan krijgt iemand een heldere ingeving en komt de gezochte steen boven water.

107-VII Een kopje kleiner gemaakt

Het is een steen die we in de categorie “Stenen die er niet mochten zijn” plaatsen: hij is met de grond gelijk gemaakt. Alleen de bovenkant is nog te zien. Misschien ligt de rest wel in de brandnetels. Ik kan me niet voorstellen dat men de hele steen heeft ingegraven.
Enfin, we kunnen dus geen nummer en andere gegevens meer zien, maar we kunnen nu wel een schets maken van hoe de grens zou kunnen lopen.
Bij een later bezoek stellen we vast dat steen 107-VIII er niet meer staat en dat met grote waarschijnlijkheid de grens de Beltweg ook niet oversteekt. De woning Beltweg 1 is een voormalig Duits douanekantoor en de grens zal er wel omheen gelegd zijn.

De ware loop van de grens

107: Op de punt in een akker
107-I: Tussen fietspad en autoweg
107-II: In voortuin van woning
107-III: Aan de zijkant, bij ingang van woning
107-IV: Nabij postkastje langs de Beltweg
107-V: Op de hoek, tussen muurtje en sierhek
107-VI: Achter de woning, in muurtje
107-VII: Verzonken in bestrating achter schuur
107-VIII: Stond ooit een keer aan de andere kant van de weg, maar was later verdwenen. De tekening is dan ook niet juist op dat punt. De grens blijft aan dezelfde kant van de weg.
107-IX: Links naast 2e muurtje langs Beltweg
107-X: Nog niet gelokaliseerd