Radewijk (1)

Nog nooit zijn we op één dag zó veel aparte, vreemde en merkwaardige dingen tegengekomen als vandaag.

Bord nabij Wielen (Foto: Dick Waanders)

1. Dit bord hierboven.
2. Twee voertuigen van de Marechaussee bij de grensovergang Hardenberg (de punt van Venebrugge).
3. Het merkwaardige grensverloop bij diezelfde punt.
4. Meerdere grenspalen voor het op te richten “Tehuis Voor Grensstenen Die Er Niet Mochten Zijn”.
5. Een hele serie Tweelingstenen.
6. Drie families die letterlijk óp de grens, en dus in twee landen tegelijk wonen.

Eén van de 111-tweeling (aw)We beginnen dit verhaal bij grensstenen 111. Meervoud, ja, want er zijn er twee van. We noemen ze tweelingstenen. Ze staan vlak bij elkaar en ze hebben dezelfde naam. Aan de stand van deze 111-stenen is niet direct duidelijk wat ze te vertellen hebben, hoe de grens loopt dus.
Na hevig studeren op de kaarten moeten we concluderen dat de grens een haakse bocht naar links maakt. We staan overigens op de onverharde Wellebeekweg, het verlengde van de Beltweg.

111-I (duo) (Foto: Aafke de Wijk)

De grens zou hier schuin de weg over kunnen lopen, maar we zoeken nog naar een bevestiging daarvan. En wat vinden we? Alweer twee stenen met hetzelfde nummer: 111-I. Het zijn nu kleine granieten stenen, en ze staan aan weerszijden van een lullig slootje. Nog steeds aan dezelfde kant van de weg.
111-II zou wel eens aan de ándere kant kunnen staan, als we hem zouden kunnen vinden. Helaas, te hoge brandnetels.

111-III Hier is er maar één van (Foto: Aawi)

Gelukkig wordt onze theorie bevestigd door 111-III, die inderdaad aan de andere kant staat, naast de kruising met de Wielenweg. Het is een klein steentje en het ding is flink beschadigd.
Achteraf blijkt dat we vergeten zijn om te zoeken naar 111-IV, die moet ook nog ergens in het verlengde van 111-III staan. Maar ja, het is ook wel een onoverzichtelijk “knooppunt” van wegen hier. De Wellebeekweg, Wielenweg en Melkweg komen hier zo'n beetje samen. Het zijn weggetjes van niks, maar twee ervan lopen in beide landen, alleen de Melkweg is strikt Duits, ondanks zijn Nederlandse naam.

Het bordje aan het begin van dit hoofdstuk, staat hier ook. Het is uniek, we hebben het nog niet eerder gezien. En we vragen ons af wat men met die tekst wil aangeven. Het rare is dat wanneer je na het bordje rechtsaf gaat, je meteen weer in Nederland bent! Overigens zijn we dol op dit soort aparte zaken. Dat is de jus op onze aardappels.

110 Onder de klimop (Foto: Aafke de Wijk)

Ten gevolge van de loop van de voormalige Wellebeek, verloopt de grens schotsig en moeten we nog op zoek naar grenspaal 110. We proberen hem te vinden via de Melkweg, en dat lukt ook nog! Hetgeen een klein wonder is want hij is bijna volledig begroeid met klimop.
De steen staat in de zijtuin van een prima uitziende woning bij een landbouwbedrijf. Een hoekje van Nederland loopt bijna tot aan de voordeur! Duitse bezoekers kunnen nog net in hun eigen land blijven als ze op bezoek komen. Wij gaan in Nederland staan om deze steen te fotograferen.
Je maakt van alles mee met zo'n hobby als de onze.

Als we klaar zijn met 110 dan moeten we toch weer even terug door Duitsland om bij ons volgende traject te komen. De buurtschap heet hier Wielen, en de oudere landbouwer die ons vriendelijk Gutentag wenst, vertelt ons naast een hele geschiedenis over de oorlog ook nog dat hij zondagavond 13 juli op de Duitse televisie komt. De regionale zender NDR heeft er uitgebreid opnames gemaakt in Wielen, en heeft ook grenssteen 110 gefilmd.
In de gids lezen we dat het programma gaat over een historische smokkelaarsroute in het Duits-Nederlandse grensgebied.
Als we hier iets eerder geweest waren, dan hadden we ook in het programma kunnen zitten.

Wielen wordt nogal door Nederlanders gedomineerd, we horen er veel kinderen Nederlands kwebbelen en we zien er veel Nederlandse auto's staan.
Ook ons volgende Duitse “slachtoffer” is een Nederlander. Het grondgebied van zijn familie wordt in tweeën gespleten door de grens. De familie heeft een adres in Nederland en een in Duitsland, men heeft zelfs twee telefoonaansluitingen! Hoe het zit met gas, water, elektra en kabel-tv hebben we niet gevraagd.
We komen bij hem terecht door vanaf de Melkweg een zandpad naar links in te slaan. Rechts daarvan staan een woning en allerlei schuren, kleine grasvelden met hekken ervoor etc.

112-Tweetal (Foto: Aawi)

Tot ons genoegen zien we achter een van de schuren twee grenspalen staan. Het zijn geen identieke palen, maar het is wel een tweeling. De 112-tweeling.
Omdat de hekken dicht zitten en omdat we mensen zien lopen, kunnen we niet zomaar de stenen benaderen. We wachten totdat er weer iemand uit de schuur komt die op roepafstand van ons staat.
Het duurt gelukkig niet lang voordat de behulpzame jongeman naar buiten komt. We roepen hem aan met “hallo!”, en intuďtief spreek ik hem in het Nederlands aan. De gok blijkt juist te zijn, het is een Nederlander. Als we vragen of we de grensstenen mogen fotograferen, helpt de man ons heel bereidwillig om de hekken te openen en om de grenspalen van linten te ontdoen etc. Bovendien vertelt hij ons allerlei wetenswaardigheden over de dieren op hun bedrijf, zoals over de 10.000 kippen die ze hebben. (Handig met de Pasen.)
Hij is wel erg verbaasd dat we “hun” stenen hebben kunnen vinden, en die verbazing deel ik. Ik zag ze eerst helemaal niet staan. Kennelijk staat mijn grensstenenradarantenne door de hitte niet op ontvangen.

Ook deze man is bezorgd om ons welzijn als hij hoort dat we gewoon verder willen wandelen naar de volgende grenspalen, en hij adviseert ons om de auto te pakken. Maar het fysieke wandelen langs de grens vormt juist de charme van onze hobby. Bovendien hebben we al bijna de helft van de grens van Overijssel bewandeld, dus gaan we nu ook rustig verder. Misschien dat we een volgende keer nog een opvouwbaar stoeltje meenemen en een zonnehoed, maar wat dat laatste betreft is het beter om bij bewolkt weer te lopen.

112-I Omgevallen maar in de schaduw! (aw)Ook van 112-I zijn er twee. Het zijn kleintjes en één ervan is omver gereden. Daaruit kunnen we opmaken dat ze niet erg goed verankerd zijn in de bodem. Je zou er bij wijze van spreken eentje in je achterzak kunnen meenemen. (Waag het niet!!)
Heb ik al uitgelegd dat de tweeling- stenen aan beide zijden van de beek hebben gestaan? Vanaf 110 tot aan 112-I is de beek grotendeels dichtgemaakt. Het moet ook wel een erg smalle beek geweest zijn.
Vanaf 112-I is de beek weer aanwezig, maar vervolgens zijn er geen stenen meer tot aan de Radewijkerbeek.

Daarom gaan we eerst terug naar de auto en rijden we naar de eerstvolgende brug over de Radewijkerbeek. Dat is de Pekkelbrug. Die is gelijktijdig brug en stuw. Hebben we daar een mooi plaatje van gemaakt? Ik weet het niet meer.
De brug vormt ook de grens en aan Duitse zijde is weer zo'n degelijke overdekte picknickplaats. Ik weet niet wat ik van al die picknickplaatsen op onmogelijke plekken moet denken. Het zijn echt geen toeristische punten waar ze staan en ze worden ook niet erg veel gebruikt, hetgeen ons prima uitkomt want wij vinden ze wel nuttig!
Het is hier zo'n lekker rustig punt dat er met elke voorbijganger contact ontstaat. Eerst komen er drie Duitse dames die Nederland binnenwandelen, dan een Duitse fietser die zó schrikt van het feit dat hij Nederland binnenfietst dat hij meteen rechtsomkeert maakt (zeker zijn internationale rijbewijs vergeten) en tot slot een Nederlandse paard en wagen (we wanen ons even 50 jaar terug in de tijd) met drie inzittenden, die rondjes over de grens rijdt.

112-II en aan de overkant 113 (Foto: Aawi)

Wij lopen een paar honderd meter langs de beek om weer een aanknopingspunt te vinden voor de laatst gevonden grenspalen (112-I).
Volgens onze betrouwbare kaarten zouden de volgende palen het nummer 113 moeten hebben. Eentje aan de Duitse kant en eentje aan de Nederlandse kant van de Radewijkerbeek.
De Duitse steen is echter nummer 112-II en heeft een lage en brede vorm met weer eens een + bovenop. Het lukt ons om te zien welk nummer de steen aan de overkant heeft: 113. De beek is te breed om er overheen te springen, maar we krijgen hem fotografisch redelijk goed in het vizier door de verrekijker voor de camera te houden. Het lijkt ons namelijk niets om ook nog eens de andere berm van de beek af te lopen naar 113.

113-I aan Duitse zijde (Foto: Aafke de Wijk)

Teruggekomen bij de brug, hoeven we maar een paar meter de berm ter rechter zijde in te lopen om de eerste steen te vinden die zodanig ons medelijden opwekt dat we hem kenmerken als Grenssteen Die Er Niet Mocht Zijn.
Het is echt niet fraai wat we zien, zeker als we denken aan andere stenen die meters hoog in het landschap oprijzen: deze is volledig de grond ingetrapt. Gebulldozerd misschien wel. De komische noot is dat het metalen nummerplaatje in de bovenzijde van de toch al kleine granieten steen is geklonken.

113-I aan Nederlandse zijde (Foto: Aawi)

Aan de andere kant van de brug, aan de Nederlandse kant, is het al niet veel beter. De granieten steen daar steekt nog wel iets boven de grond uit, maar hij is kennelijk geraakt door een bermmaaier want het metalen plaatje is er volledig afgerukt. Zodat er helemaal geen nummer meer zichtbaar is.
Wat een toestand hier bij de Pekkelbrug.
En dan te bedenken dat we op de terugweg, bij de punt van Vennebrügge, nog een derde steen vinden die er niet mag zijn. Verder