De Galgenberg

De geesten van de Galgenberg én de topo-, geo- en andere grafische kaarten hebben mij lange tijd danig verward. Want ik kon maar geen goed beeld krijgen van het hoekige grensverloop hier. De Galgenberg is een sinistere naam voor een berg, en er zijn inderdaad grafheuvels in de buurt. Bovendien rijden we er meestal naartoe via de plaats Geesteren!

84 Op de Galgenberg (Foto Dick Waanders)

“Het meest opvallende van de Galgenberg is dat de grens met Duitsland er overheen loopt en er ook nog een haakse bocht maakt. Bij die bocht staat een mooie grenssteen. Met het nummer 84 erop.”

Dat schreef ik eerder en dat heb ik ook lange tijd gedacht. Inmiddels, na heel wat hoofdbrekens, ben ik iets wijzer geworden.
Grenspaal 84 staat inderdaad bovenop de Galgenberg, maar de haakse linkse bocht is niet hier, maar een stuk noordelijker.
En de haakse rechtse bocht aan de voet van de berg zit ook op een andere plaats dan ik aanvankelijk dacht.
Nee, onze problemen gaan u helemaal niets aan, dat is zo. Maar het verklaart wel waarom we pas na vier keer zoeken grenssteen nr. 83 hebben gevonden. En dat wilde ik toch even kwijt.

De grens over de Galgenberg vertoont als het ware een Z waarvan het middenstuk rechtgetrokken is. Dat stuk loopt precies over de berg. De twee bochten vinden we eigenlijk niet meer op de berg zelf.
Mede de oorzaak van de verwarring is dat de paden hier nogal kronkelig lopen en dat er eentje door mensen is weggeschoffeld.
Vandaar dat paal 83 eigenlijk niet meer op een legale manier te bereiken is.

Bij het afdalen van de Galgenberg komt het smalle paadje uit op een iets bredere zandweg, die op de kaart aangegeven staat als grensoverschrijdend. Hier ergens verwachten we 83. We volgen de zandweg, maar er is geen grensmarkering te ontdekken. De weg loopt enigszins omhoog, dus nog deels over de Galgenberg. Volgens de kaart splitst de weg zich direct na de grens en volgt hij een heel stuk de grenslijn.

PrivatwegPlotseling stuiten we op een tamelijk nieuw hek, een degelijke houten omheining en daarachter een woning in boerderijstijl.
Het hek staat weliswaar open, maar er hangt aan de boom een bordje met de tekst: “Privatweg, Durchgang verboten!”
Waar de grens zich precies bevindt is niet duidelijk, maar wél dat we hier in Duitsland zijn.
De situatie is om meerdere redenen absurd. Ten eerste dat de zandweg in Nederland begint en uitsluitend naar die ene woning leidt, ten tweede dat het bijna uitsluitend Nederlanders zullen zijn die op dat bord stuiten, ten derde dat de Duitsers die daar kennelijk wonen via Nederland hun huis kunnen bereiken, en ten vierde dat zij zomaar een openbare zandweg afsluiten en tot hun eigendom rekenen.
We krijgen de neiging om het - niet officiële - verbodsbordje te negeren en gewoon door te lopen. Maar ja, je weet nooit hoe agressief de bewoners mogelijk zijn, dus we doen het niet. Wel kijken we in alle rust naar de omgeving. Op het erf lijkt er een soort kapelletje te staan of een Mariabeeld of zoiets. Het ziet er allemaal tamelijk katholiek uit.

Als we het zandpad weer teruggelopen zijn, Nederland in, zien we dat er borden staan die gemotoriseerd verkeer verbieden. “Uitgezonderd aanwonenden”. Zouden de enige Duitse aanwonenden dat wel kunnen lezen? Ook staat er nergens dat de weg doodloopt.


Gp 83 (Foto: Dick Waanders)

Inmiddels hebben we al drie keer eerder gezocht naar nr. 83.
Voor het eerst hebben we de plek waar hij moet staan, tamelijk exact gelokaliseerd. We hebben namelijk een beetje rondgevraagd, en dat heeft wat nieuwe informatie opgeleverd.
Zoals het feit dat de Duitsers in de boerderij achter het bordje “Privatweg” geen Duitsers zijn, maar... jawohl... Nederlanders! Als we het niet gedacht hadden. Bijna overal wonen er Nederlanders in woningen direct over de grens. Ons volgende onderzoeksproject zou daar wel eens over kunnen gaan. (Niet álles geloven wat we schrijven...)

Dit keer zijn we vastbesloten om grenssteen 83 te vinden. De aanhouder wint, zegt men.
We beginnen bij de 'Privatweg' en struinen het bos in over een niet bestaand bospad. Dit keer lopen we zo tegen de steen aan.
De voorhoede van ons OT (onderzoeksteam) loopt er weliswaar bijna voorbij, maar de achterhoede is op zijn qui-vive vandaag en ziet hem al van verre door de bomen opdoemen.
Grenssteen 83 blijkt multi-functioneel te worden gebruikt: als grenssteen en als hoekpaal voor een prikkeldraad afrastering.
We hebben de neiging om het prikkeldraad om de steen heen weg te knippen.

Op aanwijzingen van de steen gaan we de bocht om en lopen het bos uit. We zien een korenveld en door de verrekijker een steen midden in een weiland verderop. Het is niet goed te zien of de steen de moeite waard is om langs het korenveld te sluipen en enkele onder stroom staande prikkeldraad barriéres te nemen. Maar we streven ernaar om compleet te zijn en besluiten deze steen niet te discrimineren.
82-IHet lukt ons om bij hem te komen zonder aangevallen te zijn door koeien, muskieten of horzels.
Het blijkt te gaan om een tamelijk onbeduidende substeen van graniet en met een gaatje op zijn hoofd.
Zijn rangnummer is 82-I, en er vlakbij hangt een onschuldig uitziende gevlochten draad, die waarschijnlijk toch voor een fikse optater kan zorgen.

En dan begint Wodan van zich te laten horen. Hij begint te donderen en bliksemen. Maar we zijn op alles voorbereid. Behalve op een direct treffen met een bliksemschicht in het open veld. Dat blijft ons gelukkig ook bespaard.
Ons besluit om via Duitsland achterlangs de Galgenberg te lopen en dan bij de zandafgraving de grensstenen daar te fotograferen, herzien we en we zoeken zo snel mogelijk een goed beloopbaar zandpad om weer bij de auto te komen.

We moeten nog door één Nederlands weiland, en daar treffen we toevallig nog een prachtige metalen uitkijktrap met een apart zitje eraan aan. Dat moeten we toch nog even goed vastleggen. Dan kunt u meteen aan de dreigende bewolking zien dat we niets fantaseren.
Het naderende onweer maakt ons lichtelijk nerveus, maar toch vergeten we niet om bij elke bliksemflits vriendelijk naar de wolken te glimlachen. We willen wél mooi op de foto komen.

We hebben zonder kleerscheuren de zandweg bereikt, en lopen geparaplued richting auto. Als we daar na enige tijd weer in zitten, begint het pas echt te stortregenen.
Omdat de regen even aanhoudt, gaan we eerst met de auto naar de omgeving van de Paarden Slenkte, zoeken naar de Hezingensteen.
Daar wordt het al gauw weer droog en komt de zon weer te voorschijn, zodat we onze missie op en rond de Galgenberg nog kunnen voltooien.

Gp 85 (Foto: Dick Waanders)

Bij de Galgenberg lopen we linksom om bij de Duitse zandafgraving te komen. We weten dat daar een flinke grenspaal moet staan, die hebben we al eens gezien zonder hem te fotograferen.
Nummer 85 staat er nog, maar hij ziet er iets anders uit dan voorheen. Aan alle zijden is er met oranje verf op geschilderd: “gp 89”. Vreemde zaak. Zou het een nieuwe vorm van graffity zijn? Laten we hopen van niet. De stenen zijn al zo vaak mishandeld en beschadigd.
85-IVan deze paal is het nog een eindje lopen naar 85-I, en als we er aankomen is het zo donker geworden dat we moeten flitsen. Dat doen we niet zelf, dat laten we de camera doen.
Van 85-I lopen we weer terug, we willen nog proberen om een betere foto van gp 84, bovenop de Galgenberg, te maken. Onderweg verliezen we echter veel tijd in het zoeken naar substeentje 84-I. Die vinden we uiteindelijk nabij het eendenbruggetje.
Het fotograferen ervan en van nummer 84 lukt niet meer zo best.
We lopen de berg weer af via het pad waaraan de kommiezenhut zich bevindt. Die foto's hebt u nog tegoed van ons.

84-IHet is nu maanden later, en het loopt alweer tegen de avond, maar we hebben 84-I nog goed kunnen fotograferen.

Dit keer proberen we alle ontbrekende stenen tussen 84 en 86-III bij de grensovergang Mander/Getelo, te vinden. Dat lukt helaas niet. Na een stevige wandeling via een pad dat aan de Duitse kant van de grensovergang uitkomt, en via een ander pad aan de Nederlandse kant, vinden we zegge en schrijve één nieuwe steen: 85-II.
Die staat voor ons gevoel op een onlogische plek, dat maken we op uit de ligging van twee grafheuvels.
Die grafheuvels moeten nog in Nederland liggen, dus moet de grens er met een vreemde boog omheen lopen.
We komen terug, en we zoeken het tot op de bodem uit!


Gp 85-II (Foto: Dick Waanders)

We zijn terug! En we zoeken op de bodem naar de ontbrekende grenspalen, dat lijkt ons de meest logische plek om te zoeken.
En nu weer even serieus!
Eerst gaan we de Galgenberg op om nu toch eens een goede foto te maken van steen 84. Van de mooie serie foto's die we maken, kiezen we deze uit om te plaatsen. Zie helemaal bovenaan.
Daarna gaan we naar de authentieke commiezenhut die langs het pad naar beneden staat. Altijd als ik hier langskom bekruipt er mij een vreemd, onprettig gevoel. En als we later de foto's bekijken, dan zien we daarop onverklaarbare mysterieuze grijze en grijsblauwe bollen rondom de duistere hut zweven. Op foto's van twee verschillende camera's!
Die foto's krijgt u een andere keer te zien, we kunnen helaas lang niet alles plaatsen wat we maken.

86 (Foto Dick Waanders)

Over de loop van de grens tussen grenspaal 85-II en 86 worden we het niet eens. Het pad dat langs de eerste loopt kronkelt nogal en lijkt ons optisch daardoor enigszins te bedriegen.
Het pad dat langs nummer 86, 86-I en 86-II loopt, loopt er niet meer. Dus moeten we dwars door de bossen kuieren.
Als we na de fotosessie - met een prachtige laaghangende zon - de loop van de grens vanaf 86 aanhouden zoals hij volgens de kaart moet zijn, dan lopen we op redelijke afstand aan 85-II voorbij. Mijn aanvankelijke conclusie dat die niet helemaal op de goede plek staat of dat de grens hier een ongedocumenteerde kronkel bevat, zou dus wel eens kunnen kloppen.