Vaals (2)

mdat het nogal warm was, ging de klim naar de top van de Vaalserberg heel comfortabel met de bus. Een tochtje met mooie vergezichten over het grensgebied en echte haarspeldbochten. Naar beneden gaan we te voet langs een pad dat ons bijna in een rechte lijn naar Vaals voert.

Adelaarsteen

Het pad volgt precies de grens zodat we als vanzelf alle subpalen van 193 (A t/m J) tegenkomen. Geen opzienbarende exemplaren. Maar tegenover 193-H staat wel een bijzondere steen. Er is een soort vogel op afgebeeld. Een gestileerde Duitse adelaar? De bedoeling van de steen is vooralsnog niet duidelijk maar hij lijkt veel ouder dan de grenssteen en hij staat op Nederlands grondgebied.

Onbegaanbaar traject (Foto: Aafke de Wijk)

Na 193-J wordt het moeilijk om zonder kleerscheuren de grens te blijven volgen dus maken we een omweg via een begaanbaar pad. We komen daarbij de Viergrenzenweg tegen. Die naam verwijst naar de vierde grens, die van Neutraal Moresnet.

Neutraal Moresnet ontstond in 1816 toen na de val van Napoleon de grenzen tussen Pruisen en het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden werden vastgesteld. Beide koninkrijken maakten aanspraak op het gebied rond Kelmis (La Calamine) waar een zeer winstgevende zinkmijn was. Omdat deze kwestie dreigde te escaleren, werd besloten om dit gebied tijdelijk neutraal te houden.

Het gebied bestond uit een driehoek waarvan de punt in het drielandenpunt uitkwam, het was alles bij elkaar nog geen 3,5 vierkante kilometer. Neutraal Moresnet werd bestuurd door twee commissarissen die respectievelijk door Pruisen en Nederland waren aangesteld. Behalve een eigen volkslied had dit ministaatje een zeer gunstig belastingstelsel. Het behield zijn neutrale status meer dan 100 jaar. Pas na de Eerste Wereldoorlog werd het ingelijfd bij BelgiŽ. De zinkmijn was toen al lang uitgeput en gesloten.

Moresnet (Foto: Aafke de Wijk)

Toen ik het gebied rond Kelmis een paar jaar geleden bezocht, maakte het een verkommerde, troosteloze indruk. Van de voorspoed die er ooit moet hebben geheerst, was bar weinig terug te vinden. Alleen de spectaculaire spoorbrug heeft veel indruk op mij gemaakt. Hoog boven de huizen van het plaatsje Moresnet komen in een slakkengang lange goederentreinen voorbij.

Terug naar de grens. Die vinden we in de Akerstraat. Hoewel een eindje verderop het verkeer vrolijk Duitsland in en uit kan rijden, is dat hier volkomen onmogelijk gemaakt. Alleen voetgangers of fietsers kunnen ongestoord van Vaals naar het Duitse Vaalser Quartier gaan maar dat was niet altijd zo.

Museumpje

Er is en piepklein grenskantoor dat vroeger bemand is geweest en nu het kleinste museum van Nederland huisvest. Helaas is het museum niet open maar ik kan wat foto's maken door het raampje. Het kantoortje meet ongeveer 1,50 x 1,50 m. en het is van alle gemakken voorzien. Er is een tafel, een stoel, een stoffer en blik, een telefoon, en een kacheltje om de douanier en de koffie warm te houden.

Museumschatten (Foto: Aafke de Wijk)

Verscholen in een hoekje achter het kantoortje staat steen 196. Aan de Nederlandse kant staat een oude steen die hetzelfde motief heeft als de ene helft van het duo dat we eerder zagen. Een paar bordjes geven uitleg over het grenskantoor en de steen. We lopen door Vaalser Quartier naar de grote grensovergang. verder

Aafke de Wijk