De Poppe-Springbiel

De Poppe en omgeving in de 17e eeuw

e Poppe is een belangrijke grensovergang die al eeuwen bestaat. In de middeleeuwen was hier de grens tussen de invloedssferen van de bisdommen Utrecht en Munster. De weg langs De Poppe was een belangrijke verbinding tussen de Nederlandse en Duitse Hanzesteden. Sindsdien is er staatkundig veel veranderd maar de grens ligt nog steeds op dezelfde plaats.

Plattegrond De Poppe rond 1900In 1865 werd de Duitse douane vanuit Gildehaus naar het gehucht Springbiel bij De Poppe verplaatst, daarom werd de officiële naam De Poppe-Springbiel. Met de komst van de spoorverbinding tussen Oldenzaal en Bentheim werd het tijdelijk een stuk rustiger bij De Poppe omdat veel goederen- en personenverkeer met de trein ging. Na 1950 nam het goederenvervoer over de weg weer toe. In 1971 werden de bevoegdheden van deze grensovergang uitgebreid waardoor het er drukker werd dan ooit tevoren.

De weg bij het grenskantoor kreeg 4 rijbanen, er kwam een eiland in het midden met een abri erop. Het grenskantoor werd verbouwd om het toenemende aantal douanebeambten te huisvesten. De binnenplaats waar ooit de postkoets stilhield om de paarden te verzorgen en waar de passagiers de benen konden strekken, werd bij het kantoor getrokken.

Plattegrond De Poppe 1991In 1961 waren er al plannen om binnen 10 jaar een snelweg met een nieuwe grensovergang te maken vlak boven De Poppe. De investeringen in het grenskantoor werden daarom tot een minimum beperkt. Het gebouw raakte overbevolkt en was erg onhygiënisch. De omstandigheden waaronder de douaniers hun werk moesten doen waren ronduit beroerd. In 1980 bereikte de drukte bij De Poppe een hoogtepunt. Er waren soms kilometerslange files van vrachtauto’s. Ook bleven veel chauffeurs hangen in de grenscafé’s wat nog extra bijdroeg aan de verkeersproblemen.

Met de ingebruikname van de A1 (toen nog E 8) op 13 juni 1985 was het van de ene op de andere dag afgelopen met de drukte bij De Poppe-Springbiel. Het werd verboden terrein voor vrachtwagens. Alle werkzaamheden van de douane werden verplaatst naar het gloednieuwe, ruim opgezette grenskantoor aan de snelweg. De officiële opening van de Nederlandse en Duitse grenskantoren was op 22 november 1985. Begin jaren ’90 werd de oude grensovergang nog heel even populair als smokkelroute. Inmiddels is er geen enkel teken meer van douane-activiteiten.

Plattegrond De Poppe 2004De naamgeving van de nieuwe grensovergang leidde in 1984 tot kamervragen. De gemeente Losser sprak consequent over De Poppe E 8. De minister van Financiën koos op basis van de bestaande richtlijnen voor de naam Oldenzaal-autoweg. Kamerleden van het CDA en de VVD braken een lans voor de traditionele benaming maar de minister hield voet bij stuk. De traditie blijkt echter hardnekkig te zijn. Chauffeurs zeggen nog steeds “we gaan over De Poppe” ook al bedoelen ze daarmee de grensovergang aan de grote weg.

Als we de topografische kaart mogen geloven is het verloop van de grens ergens tussen 1990 en nu drastisch gewijzigd. Dat is misschien de reden waarom we er diverse ongenummerde grensstenen aantroffen. Over de situatie op dit moment kunt u verder lezen in Overijssel/De Poppe.

Aafke de Wijk


Illustraties:
De omgeving van De Poppe 17e eeuw
De situatie rond 1900
De topografische kaart van 1991
Sterk gewijzigde grens op de topografische kaart van 2004

Bronnen:
Topografische atlas, 2004 ANWB bv, den Haag
De grens gemarkeerd, Hapert: Kempen Pers, 1992