Veenbranden Op de Grens (1)

Bord met afbeelding Zevenster (Foto: Hans Hermans)

Aan de rand van de Hoge Venen staan borden met een afbeelding van de Zevenster. Dit is het embleem van het natuurgebied ‘Reserve Naturelle Hautes Fagnes’. De waarheid gebiedt mij te schrijven, dat ik het leuke bloemetje nog nooit in de Hoge Venen gezien heb. Geen wonder, het is immers geen plant van het voedselarme boomloze veenlandschap, maar de Zevenster groeit in loofbossen op humusrijke bodem. Het zal wel eeuwig een raadsel blijven waarom men de Zevenster als embleem gekozen heeft.

Tussen Kerst en Nieuwjaar werd mij gevraagd naar de meest dramatische gebeurtenis Op de Grens in het jaar 2011. Heel even dacht ik aan het chaotisch Drielandenpunt in Vaals, maar chaotisch is gelukkig niet altijd dramatisch. Tragisch was de veenbrand in de Hautes Fagnes (Hoge Venen), in de buurt van Baraque Michel, die uitbrak op (paasmaandag) 25 april 2011 en de veenbrand bij Aamsveen die uitbrak op vrijdag 3 juni 2011. Hoeveel duizend kleine zoogdieren, amfibieën, reptielen en insecten om het leven kwamen, kunnen we zelfs niet bij benadering schatten.

Pruisenpaal nr. 156 (Foto: Hans Hermans)

De Pruisenpaal met nummer 156 vonden we al meteen, tot hier is het vuur niet gekomen.

In de Hoge Venen werd het vuur geconstateerd tussen 16 en 17 uur, in een zompig gebied dat slechts met grote moeite toegankelijk is. Het gebied ligt op bijna 700 meter hoogte en bestaat uit hoogveen met de daartoe behorende grassen en struiken. Aan de rand bevinden zich sparrenbossen, met bomen die vanwege hun redelijk hoog harsgehalte branden als fakkels. De Hoge Venen zijn grensoverschrijdend met aan de Duitse kant de plaatsen Höfen en Alzen die tot het Nationale Park Eifel gerekend worden.

Miriam met kaart en kompas (Foto: Hans Hermans)

We hadden ons tot doel gesteld Pruisenpaal 157 en Maria-Theresiasteen nr. 30 te vinden. Maar zelfs met kaart en kompas lukte dat niet.

Blussen was bij deze uitgestrekte veenbrand niet gemakkelijk, zodat bij de bestrijding 237 brandweermannen uit Aken en omgeving opgeroepen werden. Een dag later kregen zij hulp van 179 brandweermannen uit Keulen. Keulen stuurde ook een peloton van de technische hulpdienst en van het rode kruis, die de brandweermannen van eten en drinken voorzagen. Hoeveel brandweerkorpsen uit België aan de blusactiviteiten deelnamen werd niet bekend gemaakt. Wel werd het gebied aan de Belgische zijde afgesloten zodat het voor nieuwsgaring en fotoarchivering nogal moeilijk was om opnamen te maken.

Een verkoolde boom (Foto: Hans Hermans)

Hier zou ergens Pruisenpaal 157 moeten staan, maar in plaats van grensstenen, verkoolde bomen.

Drie dagen later kon de balans opgemaakt worden; meer dan 1000 hectare hoogveengebied werden een offer van de vlammen. Het was de grootste vlaktebrand van de afgelopen 60 jaar.

Zwartgeblakerde spar (Foto: Hans Hermans)

Op de schier eindeloze veenvlakte zagen we zwartgeblakerde sparren. De grassen en kruiden hadden zich wonderwel goed hersteld.

Bord met verboden toegang (Foto: Hans Hermans)

Op de ‘weg’ terug naar de auto werden wij door een ander bord, nog wel in drie talen, in de luren gelegd. Feitelijk zouden wij hier helemaal om de veenvlakte heen moeten wandelen. Boze tongen beweren, dat de borden door jagers geplaatst werden… Negen maanden na de brand staat dit soort borden er nog steeds en de Waalse inborst kennende zal het voorlopig zo blijven.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen
H5 Op de Grens (109)
[3 januari 2012]