Het perroen van Stokkem

Paal 116

Paal 116 staat hoog en droog op een schoor aan de Nederlandse kant van de Grensmaas

Na een hele reeks limietstenen en steenpalen, steken we vandaag bij paal 116, in Berg aan de Maas (NL), de Grensmaas over om het perroen van Stokkem (B) te bezoeken.

De bel

Aan de Belgische kant nu nog steeds een heuse bel om de veerman erbij te halen

Stokkem werd bewoond door Kelten lang voordat er Romeinen kwamen. Toen de Romeinse bezetters door de Franken teruggedreven werden, ontstond hier een nederzetting met de naam Stockheim en dat betekent ‘vestiging in het bos’. De oudste schriftelijke berichten zijn uit 1181.

Aan dek van Hoal euver

Het pontje met de toepasselijke naam ‘Hoal euver II’ op weg naar België.

Graaf Arnold IV van Loon verleende in 1244 stadsrechten en een eigen jurisdictie. In 1366 werd Stokkem tot de ‘Goede Steden’ van het rijksbisdom Luik gerekend en mocht men een perroen plaatsen. In het midden van de 14e eeuw waren er elf ‘Villes Françoises’ (Waalstalige steden) en twaalf ‘Villes Thioses’ (Dietstalige steden), die allemaal het perroen als soevereiniteitssymbool mochten gebruiken.

Perroen met vlaggen

Het perroen staat stijf van Luikse symboliek. Op de laagste trede mocht de bode iets mededelen, op de tweede trede maakte de schout privileges en verordeningen bekend, op de derde werden wijsdommen, costuymen en wetten door de schout bekrachtigd en op de vierde mocht de rechter verbanningen en doodvonnissen publiekelijk maken. Op 150 cm hoogte bevindt zich een halsband, zodat het perroen ook als pilori, kaak of schandpaal gebruikt kon worden. Op de kop van het perroen bevindt zich de pijnappel als symbool van de collectieve burgerij onder het kruis van de soeverein.

In de nacht van 5 op 6 oktober 1568 stak Willem van Oranje met 7000 ruiters en 14.000 huurlingen bij Stokkem de Maas over om de strijd aan te binden met Spaanse legers. De oversteek van de Maas gelukte wonderwel, maar de veldslag mislukte. De huurlingen die geen soldij ontvingen, maakten nog maanden daarna de buurt onveilig. Tijdens de 1e en 2e Wereldoorlog had Stokkem te lijden onder het onmenselijk regime van Pruisen respectievelijk nazi-Duitsland. Veel inwoners werd afgevoerd en keerden niet meer terug.

Perroen met hymne

In 1985 kwam hier, aan de ‘Stènkel’ of Steenkuilstraat. een nieuwe perroen, waarvan de vier trappen nogal eng uitgevallen zijn. Kruis, pijnappel en kaak, komen goed tot hun recht. Op de achtergrond zien we een regel uit Stokkems hymne: ‘Met Stokkems bloed in d’adren.!

In 1994 was er groot feest in Stokkem; de plaats had toen 750 jaar stadsrechten. Het betekent echter niet dat er toen reeds het Luiks soevereiniteitssymbool ‘het perroen’ geplaatst werd, want in 1336 (de jure) en pas in 1366 (de facto), viel het Vlaamstalige Land van Loon aan het rijksbisdom Luik. Thans behoort Stokkem weer tot de federatie Vlaanderen, maar het stadje is fier op zijn verleden en natuurlijk op het perroen.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen (H5-grens 123)
Foto’s: H5-grens
[23 juni 2012]