Muziek kent geen grenzen

Z/w foto met twee muziekgezelschappen (Foto: Josef Kreutzer)

In de oorlogsjaren bevond zich hier een prikkeldraadversperring. Na de oorlog kwam er een afrastering die door de inwoners van Kerkrade en Herzogenrath, spottend ‘IJzeren Gordijn’ genoemd werd. Pas in 1967 werd de afrastering vervangen door zgn. Leiconblokken. Op deze foto uit 1954 is het IJzeren Gordijn nog goed te zien. Rechts daarvan zien wij een harmonie uit Kerkrade die geen muziek mocht maken. Links zien wij de harmonie uit Herzogenrath-Strass, die een vrolijke mars ten gehore bracht.

Nee, het is geen wet uit de middeleeuwen. De Zondagswet werd bekrachtigd door koningin Juliana op 15 oktober 1953 en is nog geen 60 jaar. De ambtelijke tekst luidt: ‘Houdende nadere voorschriften ter wegneming van beletselen voor de viering van en ter verzekering van de openbare rust op de Zondag en enige Christelijke feestdagen.’ (…)
Met gewone woorden betekent dit, dat het op zon- en feestdagen, zonder strikte noodzaak, verboden is muziek te maken, die op een afstand van meer dan 200 meter van het punt van verwekking hoorbaar is. Het betekent ook dat het op zon- en feestdagen verboden voor 13 uur katholieke processies, bedevaarten of andere uitingen van RK religie plaats te doen vinden of daaraan deel te nemen.

Leiconblokken worden gesloopt (Foto: Josef Kreutzer)

Van 1967 tot 1993 werd het straatbeeld van Nieuwstraat Kerkrade en Neustraße Herzogenrath ontsierd door een lange rij zogenaamde Leiconblokken. Dat is vreemd als we weten dat het Verdrag van Schengen reeds op 14 juni 1985 geratificeerd werd.. Op deze foto uit 1993 zien wij hoe de Leiconblokken gesloopt werden. Met de afbraak van het merkwaardige muurtje, werd de laatste grensbarričre in de EG geslecht. Het was in de loop der jaren steeds goed te merken, dat Kerkrade heel ver van Den Haag ligt. Thans bevindt zich hier een tweebaansweg zonder hindernissen.

Op 2 december 2010 werd de Zondagswet door minister Piet Hein Donner, een gereformeerd jurist, nogmaals bevestigd. Een ramp voor de Limburgse kerkelijke cultuur, waar traditionele sacramentsprocessies en heiligenfeesten, sinds mensenheugenis, met religieuze muziek opgeluisterd worden. Hier werd nog een keer de bedaagde vete tussen calvinisten en roomsen vanuit ’s-Gravenhage beklemtoond.

Leiconblok in voortuin (Foto: Hans Hermans)

Prikkeldraad, afrasteringen, hekwerken en Leiconblokken zijn geen leuke herinneringen, maar in een tuin ontdekte ik een Leiconblok als herinnering aan een barre tijd.

In 1954, de Zondagsweg was nog geen jaar oud, trok in Kerkrade naar aanleiding van de gouden bruiloft van het echtpaar Kreutzer-Quaedvlieg, op het Nederlandse gedeelte van de Nieuwstraat, de plaatselijke harmonie naar de RK kerk. Het was een mistroostige stoet, want de Nederlanders mochten geen muziek uitvoeren. De NL/D-grens bevindt zich hier op de as van de weg en dat bleek zeer nuttig te zijn, want aan de andere kant van de grensscheiding trok ‘toevallig’ de harmonie van het Duitse Herzogenrath, die voor het gouden paar en de mensen uit Kerkrade, een vrolijke mars speelde. Tegen alle calvinistische wetten in, werd in Kerkrade alweer eens bewezen: ‘Muziek kent geen grenzen!’

Leiconblok in Eurodecentrum (Foto: Hans Hermans)

Ook in het Eurode Business Center, op de Nederland/Duitse grens staat een Leiconblok. Nog wel versierd met de nationale kleuren van de twee landen.

Straatnaambordje (Foto: Hans Hermans)

Dat is pas bilateraal, de straatnaam in twee talen.

Zelfde standpunt als foto uit 1954 (Foto: Hans Hermans)

Hier werd de zwart/witfoto in 1954 gemaakt. De Nieuwstraat ziet er nu heel wat beter uit.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen (H5-grens 116)
Foto's 1 & 2: Met dank aan Josef Kreutzer, Herzogenrath
Overige foto's: Hans Hermans
[14 maart 2012]