Koffiebonen op de grens

Schappen vol in de buurtwinkel

In een kleine dorpse Nederlandse winkel, in de buurt van de grens, staat een hele wand volgestapeld met diverse soorten van koffie. Eigenaar en klandizie zijn tevreden.

Wie aan grens denkt, die denkt ook aan koffie. Die slogan geldt vooral aan het ‘koffiefront’ in Aken en Eifel, waar de mensen massaal de grens oversteken om koffiebonen te kopen

Koffie in jute zakken

Wie aan grens denkt, die denkt ook aan koffie. Jute zakken met 50 kg koffiebonen is aan het koffiefront de gewoonste zaak van de wereld.

Het product ontleent zijn naam aan de Ethiopische provincie Kaffa. Reeds in de 15e eeuw werd koffie in het zuiden van Jemen gecultiveerd en tegen het einde van de 16e eeuw werd de lucratieve boon heimelijk vanuit Spanje en Venetië naar het westen van Europa verscheept.Bij het roosteren van de bonen, feitelijk zijn het pitten, ontstaan meer dan 700 chemische stoffen.

Met de handmolen tussen de knieën

Wie kent ze nog, de handkoffiemolen, waarin vroeger geroosterde koffiebonen fijn gemalen werden. Zelf malen heeft wel een voordeel, want aroma en smaak zijn veel beter. Vooral in de tijd van de pruttelkoffie, die allengs afgelost werd door percolator, espresso en senseo.

In 1647 werd een koffiehuis in Amsterdam geopend, in 1652 in Londen en in 1673 opende een Hollander een koffiehuis in Bremen. Het duurde nog ruim een eeuw voordat koffie in de dorpse streken gemeengoed werd. Door de eeuwen heen was in Duitsland de koffieboon een luxe product en de prijs was/is navenant. Er wordt nog steeds Luxussteuer (Accijns op koffie) geheven. Tot 1953 was dat 10 Duitse Mark per kg, thans 2,19 euro per kg. In het kader van de EU met haar open grenzen mogen Duitsers vanaf 1 januari 1993, vanuit het buitenland 10 kg per persoon importeren en van dat recht wordt grif gebruik gemaakt. Maar als een echtpaar met twee kinderen 40 kg koffie meebrengt, kijken de Zöllner niet vriendelijk… Dan willen ze precies weten wat er met die 40 kg gaat gebeuren

Meer dan een dozijn soorten in de etalage

Aan het productgamma kunnen we zien dat er veel verschillende soorten bestaan. Tegenwoordig wordt koffie geteeld in 79 landen en het risico dat een oogst overal gelijktijdig mislukt is erg klein.

Koffiebonen zijn vanwege de luxebelasting, voor de Duitse Bondsrepubliek een fiscale melkkoe. Op die manier kan de schatkist ieder jaar met ruim een miljard euro gespekt worden. Het land denkt er geen moment aan deze vorm van accijns af te schaffen.

Dame deed inkopen

Deze dame heeft zo net koffie gekocht in een grenswinkel. Ondanks EU-richtlijnen en het streven naar gelijke prijzen, bestaan er nog steeds grote prijsverschillen tussen de diverse EU-landen.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen (H5-grens 122)
Foto’s: H5-grens
[11 juni 2012]