Steen 236 bij ‘Hoek van Holland’

Paalsteen nr. 236

Tijdens het Weense Congres werden Kerkrade en Hertogenrade gescheiden en bij ‘Hoek van Holland, kwam paalsteen met nummer 236.

Wie Hoek van Holland leest denkt niet aan het meest oostelijke puntje van Kerkrade. Daarover later iets meer

Rond 1065, dus bijna 950 jaar geleden, werd in Antoing, een plaatsje in het Waalse Henegouwen, een zekere Ailbertus geboren. In zijn omgeving waren veel mistoestanden en hij wilde persé terug naar de bron. Hij kon zijn twee broers Walgerus en Thyemo overtuigen en gedrieën gingen zij op zoek naar een plek waar ze een katholieke commune zonder regels konden stichten. Het lag in hun bedoeling om sober te leven, armen te helpen, zieken te verplegen en reizigers te verzorgen

Kerk met grote en twee kleine torens

Het onderste deel van de kerk en de crypte zijn uit de 12e eeuw, de twee kleine aangebouwde torens uit de 13e eeuw. De grote middentoren uit de 17e eeuw.

Die plek vonden zij 1104 in het bosrijke gebied, waar thans Kerkrade in Nederland en Herzogenrath in Duitsland liggen. Daar bouwden zij een houten kerkje en een onderkomen. Veel later zou de kerk plaats moeten maken voor de prachtige abdij Rolduc (Rode le duc of het Rade van de hertog).

Om in hun levensbehoefte te voorzien moesten woeste haardgronden gerooid worden en etymologisch werden de toponiemen Rode en Rade hiervan afgeleid.

Er verrezen alsmaar gebouwen en steeds meer mensen namen hier hun intrek bij de commune die allengs het karakter van een klooster kreeg. Ailbertus kwam op het idee om de wijsdommen (afgesproken regels) te vervangen door geschreven normen en richtlijnen. Het was hem een doorn in het oog, dat hier een groot aantal vrouwen toevlucht gevonden had en hij wilde de vrouwen verplaatsen naar een zusterklooster. Maar van normen en richtlijnen waren de dames niet gediend en aan verkassen dachten ze niet.

Abtswoning met uientoren

Links van de abdijkerk verrees vanaf 1671 de abtswoning een met uivormige hoektoren, alles in de stijl van de Maaslandse Renaissance. Feitelijk was het een watertoren want in de tijd van het Kleine Seminarie zorgde het reservoir voor waterdruk in de douchecellen van de studenten.

Ailbertus nam de weg van de minste weerstand, trok in 1111 naar Frankrijk en bouwde in de buurt van Clairfontaine een klooster. Ook Richer, de opvolger van Ailbertus, wilde de wijsdommen vervangen door geschreven voorschriften: de vrouwen zouden het gebouw moeten verlaten en de mannen mochten in het vervolg geen vlees meer eten. (…) Wat de jonge mannen het ergste vonden weten we niet, maar van wrok en woede, staken zij de boel in de fik. Johannes, de nieuwe leider, haalde de knuppel door het ‘hoenderhok’ en de dames trokken in 1134 naar een klooster in Mariënthal in het dal van de Ahr. Een leven zonder vrouwen is maar niks en zodoende mochten in 1141 acht ‘zusters’ terugkeren, omdat huishoudelijke taken onmogelijk door mannen vervuld kunnen worden…

Gebouw rechts van kerk

Rechts van de abdijkerk staat Klein Rolduc gebouwd in 1899

In 1663 kwam er een einde aan de wijsdommen en werden duidelijke reglementen op papier geschreven: Niemand mocht het klooster verlaten, de interne contacten moesten minimaal zijn, men werd verplicht de koorgebeden bij te wonen, tijdens de maaltijden mocht niet gepraat worden en het was verboden om het slaapvertrek van een ander te betreden. (…)

Zwarte steenberg

Bij steenkool denken wij aan de 20e eeuw, maar de mannen van Rolduc ploeterden reeds in het midden van 16e eeuw in het carboon en dolven steenkool van hoge kwaliteit. Officieel werden de monniken van Rolduc pas in 1742 eigenaar van een eigen steenkolenmijn en beschikten in 1780 over de vier mijnen: Buschweide, Capley, Claire Marie en Platteweide. Aan de Duitse kant ontsieren steenbergen het landschap.

Kerkrade vindt dat het de hoogste tijd wordt om hun Ailbertus, die in 1122 stierf, heilig te verklaren, maar dan is het zaak om de ijverige ‘apostel’ eerst zalig te spreken. Daarom werd op 11 mei 2012 in Rolduc een speciale kerkelijke rechtbank geïnstalleerd, die zijn levenswandel zeer kritisch zal bekijken. Het is geen sinecure want de raad bestaat uit elf personen. De rapporten gaan naar Rome en daar kan het nog jaren duren voordat de zaligverklaring werkelijkheid wordt.

Tabaksspeciaalzaak Beckers

Meteen na de oorlog was Rolduc restcenter voor Amerikaanse frontsoldaten. Tussen 1946 en 1970 was in Rolduc een internaat voor priesterstudenten, vanaf 1967 mochten hier ook meisjes studeren. In de pauze kochten zij snoep, drank of sigaretten in ´Hoek van Holland´. Neen, niet in de buurt van Rotterdam, maar bij grenspaal met nummer 236. Tabaksspeciaalzaak Beckers zorgt ook thans nog voor nering in ‘Hoek van Holland’.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen (H5-grens 120)
Foto’s: H5-grens
[11 mei 2012]


Reactie

Op 11 mei 2012 schreef Hans Hermans op H5-grens nr. 120 over grenssteen 236 en de plek die volgens hem door de studenten van Rolduc 'Hoek van Holland' werd genoemd. De bijnaam Hoek van Holland is echter veel ouder. Op pinkstermaandag 21 mei 1923, behaalde het zangkoor Hilaria uit Aken in Amsterdam de tweede prijs. In de krant stond toen: 'Gisteravond te 6.35 uur kwamen de overwinnaars in Kerkrade-Rolduc aan, om over Haanrade naar hun Heimat terug te keren. In de Grensstraat bij den 'Hoek van Holland' werd halt gehouden. Een keurige toespraak, een mooi bloemstuk voor den dirigent van een muziekvereniging uit Herzogenrath en toen de gebruikelijke beurtzang 'Der Rheinische Sängergruss'. Er was veel volk op de been. (...)

Groeten van Harry Sijstermans, Haanrade