Verkeerde driekleur bij gp 200

Paal 200 (Foto: Hans Hermans)

Tijdens de Eerste Wereldoorlog stond bij paal 200 een Duits schildwachthuisje.

In aflevering 103 ‘Lemiers, tweeling op de grens (3)’, staat een kleurige aquarel van Peter Reum. De kunstschilder gebruikte als voorbeeld een oude zwart/wit-ansichtkaart. Een oplettende bezoeker van onze webzijde, deelde ons mede, dat de schilder op het schildwachthuisje een verkeerde driekleur geschilderd heeft. Reum maakte een driekleur met ‘zwart-rood-goud’, maar tijdens de Eerste Wereldoorlog vlagde Duitsland met ‘zwart-wit.rood’. (…)

1. Wapen met magere arend 2. Zwarte arend op geel ook in Aken 3. Aan het wapen werd rood toegevoegd 4. Pruis. arend is zwart op wit. (Foto: Hans Hermans)

1. De eerste Duitse vlag was zwart en geel. Meestal een zwarte arend op een geel veld. Hier zien we een wapen uit de middeleeuwen met een ‘magere’ vogel die in Duitsland smalend ‘brathähnchen’ genoemd wordt.
2. Aken als vrije stad van het Duitse Rijk vlagde ook met zwart en geel. Die kleuren worden ook nu nog gebruikt.
3. Zwart-rood-geel waren de kleuren van het Eerste Duitse Rijk.
4. Pruisen vlagde aanvankelijk met zwart en wit: Een zwarte arend op een wit veld. In 1849 voegde de Pruisische koning er een rode baan aan toe.

De attente persoon heeft gelijk, Duitsland had in de loop der eeuwen vier vlaggen. In de tijd van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie was er nog geen tricolore en vlagde men met de Duitse rijkskleuren zwart en goud (geel). Meestal was het een zwarte adelaar op een geel doek en die kleurencombinatie wordt door de Duitse keizerstad Aken nog steeds gebruikt. Volgens een overlevering werd in 1152, tussen de bestaande kleuren zwart en goud, een rode baan gevoegd, zodat in Frankfurt am Main, voor het eerst met zwart-rood-goud gevlagd kon worden. In 1152 werd Frederik Barbarossa tot keizer gekroond.

Vlag zwart-rood-geel (Foto: Hans Hermans)

Reeds in 1152 kwam tussen zwart en geel, een rode tussenbaan. Die vlag wapperde tot 1871 en de facto zelfs tot 1892. Pas op 23 mei 1949 werd de vlag weer uit de kast gehaald.

De zwart-rood-gele vlag had uithoudingsvermogen, want toen na het Weense Congres, in Pruisen het Wartburgfeest (1817) plaats vond, werd dit de driekleur van het Eerste Duitse Rijk. Tijdens de ‘Märzrevolution’ (1848), werden dit tevens de kleuren van de Duitse Bond. Die Statenbond bestond van 1815 tot 1866 en onze koning Willem I moest er in 1839 in toestemmen dat ook zijn provincie Limburg tot de Duitse Bond behoorde, zodat in het ambivalente Limburg meer met zwart-rood-goud, dan met rood-wit-blauw gevlagd werd. Ten tijde van oorlog zouden Limburgse soldaten aan de kant van de Duitse Bond moeten vechten…

Vlaggenkleuren op paaltjes (Foto: Hans Hermans)

Nationale kleuren worden te pas en te onpas gebruikt. Hier als markering naast een paadje naar paalsteen met nummer 193J in de buurt van de Sjorekop in Vaals.

De Duitse Bond bestond nog steeds, toen in 1849 de koning van Pruisen steeds meer macht naar zich toe trok. Het werd tijd voor een nieuwe vlag en de koning vond, dat aan zijn Pruisische basiskleuren, zwart en wit, een rode baan toegevoegd moest worden, waardoor de monarchale driekleur zwart-wit-rood geboren was. Rood was een furieuze kleur en tevens de kleur van de adelaar in het wapen van het Pruisische Brandenburg. Het gevolg was dat in het oosten van Duitsland, de bakermat van Pruisen en Brandenburg, een andere vlag in gebruik was, dan in de rest van Duitsland. Bismarck besliste in 1866 dat alle Duitse koopvaardijschepen de vlag zwart-wit-rood moesten gebruiken. Maar diezelfde kanselier Bismarck zou ook een keer gezegd hebben: ‘Wat interesseren mij die kleuren van een vlag, voor mijn part groen en geel!’(…) Vanaf 1867 vlagde de Noordduitse Bond met de kleuren zwart-wit-rood. In 1871 kwam ook in Duitsland een einde aan de Duitse Bond. Het land werd een staatkundige eenheid onder Pruisisch gezag en dat was het begin van het Tweede Duitse Rijk.

Vlag zwart-wit-rood (Foto: Hans Hermans)

Vanaf 1892 was het in Duitsland verplicht om tijdens het vlaggen de kleuren zwart-wit-rood te gebruiken. Het Tweede Duitse Rijk (1871-1918), staat bekend om zijn autoritair, conservatief, nationalistisch en antidemocratisch bewind. Tot het Tweede Duitse Rijk behoorden ook Afrikaanse landen en hier zien wij een vitrine met Pruisische uitrusting die in Kameroen gebruikt werd. Met deze vlag verloor Duitsland de Eerste Wereldoorlog.

Terwijl in 1892 zwart-wit-rood de dwingend voorgeschreven nationale kleuren werden, gaven progressieve en linkse partijen de voorkeur aan zwart-rood-goud. Door de overheid werd die vlag toen als ‘piratenvlag’ beschouwd.

Het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 was voor Duitsland aanleiding definitief te vlaggen met zwart-wit-rood en werden andere vlaggen verboden. De tricolore werd een patriottisch en nationalistisch symbool, dat in talrijke liederen bezongen en op postkaarten afgebeeld werd. In 1918 kwam in Duitsland, na de verloren Eerste Wereldoorlog, een jammerlijk einde aan het Tweede Duitse Rijk en zocht de Duitse keizer asiel in het barmhartige Nederland. Hoe ex-keizer Wilhelm in Doorn vlagde is niet bekend, waarschijnlijk met zwart-wit-rood, want die vlag ligt ook op zijn tombe. In Duitsland werd toen de oude vlag zwart-rood-goud uit de mottenkist gehaald. Helaas waren er na die verloren oorlog nog veel Duitse burgers die de vlag zwart-wit-rood niet konden vergeten en er waren nog niet genoeg doden, want hun motto luidde: ‘Zwart-wit-rood tot in de dood!’ Waarschijnlijk hadden ze niet in de gaten dat ze met die kleuren voor de tweede keer in de afgrond zouden storten.

Vlag met hakenkruis (Foto: Hans Hermans)

Om de kleuren zwart-wit-rood meer kracht bij te zetten, werd in 1933 de bloedvlag, de vlag met het hakenkruis ontworpen. In dit geval een zwart hakenkruis op een witte schijf, met rode achtergrond. De naïeve Duitse rijkspresident Von Hindenburg verordineerde in 1933, dat in Duitsland de rijksvlag zwart-wit-rood en de nationale vlag met het hakenkruis, gelijktijdig gehesen moesten worden. Met een foute moraal en een verkeerde vlag verloor Duitsland ook de Tweede Wereldoorlog.

Toen Hitler vanaf 1933 zijn Derde Duitse Rijk in elkaar probeerde te fröbelen, koos hij uiteraard de rechts-conservatieve vlag met de kleuren zwart-wit-rood en daarbij de hakenkruisvlag met dezelfde kleurencombinatie. Maar in 1945 moest de zwarte Duitse adelaar van het totalitaire Großdeutsche Reich alweer in het stof bijten. Het gevolg was dat na de Tweede Wereldoorlog, de hakenkruisvlag verboden werd en de kleuren zwart-wit-rood niet langer gewenst waren. Tot medio 1949 vlagde Duitsland met de internationale ‘Seinvlag C’. Op 23 mei 1949 keerden zowel de Duitse Bondsrepubliek, alsook de Duitse Democratische Republiek terug naar de kleuren zwart-rood-goud. Sinds 1990 zijn het de kleuren van het verenigde Duitsland, hetgeen niet wegneemt, dat rechts-extremisten nog steeds de voorkeur geven aan de monarchaal-dictatoriale kleuren zwart-wit-rood.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen

H5 Op de Grens (107)
[10 december 2011]