Aardbeving op (onder) de grens

Heimansgroeve

De Heimansgroeve is een van de weinige plekken in het Geuldal, waar carboongesteente aan de oppervlakte komt. In dergelijke groeven werden eeuwen geleden stenen gekapt om kerken, kastelen en boerderijen mee te bouwen. De groeve is thans een geologisch monument en wordt beheerd door de Stichting Het Limburgs Landschap. De reden van het KNMI om hier een seismologisch meetstation te bouwen ligt voor hand; hier bevinden we ons op de aardkost en er komt oergesteente aan de oppervlakte.

Op donderdagavond 8 september 2011, om precies 19u.02m.51s., trilde de grensstreek. Even later hoorde ik via de tv dat er een aardbeving was met het epicentrum in het Duitse Xanten. Voor meer nieuws schakelde ik over naar een Duitse zender en vernam, dat het epicentrum zeven kilometer onder het historisch stadje Kervenheim lag, in de buurt van Kevelaer, en een kracht had van 4,5 op de schaal van Richter. Gelukkig was deze beving een heel stuk zwakker, dan de aardbeving van 13 april 1992 om 03.20 uur, die met een sterkte van 5,8 op de schaal van Richter, vrijwel alle mensen in Limburg wakker schudde. Het epicentrum lag toen in Sint OdiŽlenberg (Roermond) eveneens kort op (onder) de grens.

Bord met tekst Heimansgroeve

Deze groeve werd genoemd naar de bekende leraar en pedagoog Eli Heimans, die honderd jaar geleden het Geuldal op de kaart zetten. Precies een eeuw geleden, in 1911, schreef Heimans het boek: ĎUit ons Krijtlandí. Uit dankbaarheid werd de plek door natuurvrienden Heimansgroeve genoemd en de gemeente Vaals ging hiermee akkoord. In de volgende aflevering met nummer 100, zal ik iets meer aandacht aan Eli Heimans en aan zijn boek uit 1911 besteden.

Trillingen maken geen halt bij de grens, zodat het Duitse epicentrum uitwerkingen had tot in Leiden en Utrecht. Gewoonlijk worden trillingen geabsorbeerd door breuklijnen in de aardkortst, want iedere breuklijn kan de kracht voor een gedeelte opvangen. De breukzone die het kortst bij het epicentrum ligt is door de aardbeving zoín 3 cm gestegen. Die Duitse reporter wist ook dat de Afrikaanse continentale plaat onder de Europese plaat wringt en dat onze plaat mettertijd door enorme krachten omhoog getild wordt. Dat gebeurt tergend langzaam, maar 3 cm op tien jaar zijn 3000 meter op een miljoen jaar. Kunnen wij ons voorstellen dat zich dan in de buurt van Nijmegen Alpenachtige bergen bevinden?  In de geologische historie is een miljoen jaar bijna niets, als we weten dat het carboongesteente in de Heimansgroeve (Vaals) 270 miljoen jaar oud is.

Grenspaal 8 op weg naar Heimansgroeve

Het voetpad naast grenspaal met nummer 8 voert de wandelaar linea-recta naar Heimansgroeve en Kampgroeve.

ņ propos Heimansgroeve. Daar werd deze aardbeving gemeten door een seismologisch toestel van het KNMI. Volgens hen worden aardbevingen in Europa, met een magnitude groter dan 4 op de schaal van Richter, op hun webzijde, aangegeven met een sterretje. Het seismisch KNMI-station Heimansgroeve (HGN-Vaals), stuurt de digitale seismogrammen direct naar het KNMI te De Bilt..

Hier stroomt ook Geul

Bij grenspaal met nummer 8 stroomt de Geul vanuit BelgiŽ naar Nederland. Het lieflijke riviertje heeft nog 31,7 km voor de boeg voordat het bij Meerssen in de Maas stroomt.

De Heimansgroeve ligt op de rechteroever van de Geul en is via een uitstekend netwerk aan voetpaden zeer goed te bereiken. In de buurt van Heimansgroeve ligt de Kampgroeve, ook een carboonontsluiting, waar kleine hoeveelheden onzuivere steenkool aan de oppervlakte komen.

 Huis carboonstenen en vakwerk

270 miljoen jaar oude Carboonstenen, in combinatie met vakwerk, werden vroeger in het Geuldal gebruikt om huizen te bouwen.

Op de grens H5, 11 september 2011