Simenon, het huis aan het kanaal

Grenszuil nummer 121 (Foto: Hans Hermans)

Tussen Grensmaas en Zuid-Willemsvaart staat grenszuil met nummer 121. Aan de overkant van de Maas ligt de Nederlandse plaats Roosteren.


Simenon (1903-1989) werd geboren in Luik en overleed in Lausanne. Naast schrijver was hij een globetrotter, die op 19-jarige leeftijd naar Parijs trok en van daaruit diverse wereldreizen maakte. Hij woonde een aantal jaren in Amerika en stierf in Zwitserland. In meer dan een opzicht was hij een man van de taalgrens, want overal waar hij woonde praatte hij over zijn drieslachtig verleden; een opa uit Pruisen, een oma uit Vlaanderen en een andere oma uit Wallonië. Als naarstig romancier schreef Simenon 425 romans; in meer dan honderd boeken speelde inspecteur Maigret de hoofdrol.

De kaft van het boek (Foto: Hans Hermans)

De roman ‘Het huis aan het kanaal’ (1932) is een van de 425 romans die Georges Simenon geschreven heeft. Met kanaal bedoelde de auteur de Zuid-Willemsvaart die reeds in 1826 in gebruik genomen werd. Feitelijk is het een lateraal kanaal van de Maas, dat van Maastricht en Grensmaas naar ’s-Hertogenbosch voert. Aanvankelijk werd het kanaal Willemsvaart genoemd, maar omdat er ook een Willemsvaart in Zwolle is, werd ‘Zuid’ aan de naam toegevoegd. Dit boek is overigens het enige werk van Simenon dat zich bij de grens afspeelt.


Zijn moeder werd in boerderij ‘De Watering’ bij de Zuid-Willemsvaart geboren en waarschijnlijk logeerde Simenon een keer in dat huis. Hij was 13 jaar toen hij rond Kerstmis 1916, midden in de Eerste Wereldoorlog, toen in Luik de levensmiddelen schaars waren er samen met zijn ouders verbleef.

Een frappante bijzonderheid is dat op 7 augustus j.l. de Franse acteur Bruno Crémer overleed. Hij was bekend door zijn rol als Commissaire Maigret. Hij speelde in 54 films de rol van de pijprokende detective. De Franse tv-serie was ook op de Nederlandse buis te zien.

De boerderij nu (Foto: Hans Hermans)

Ik moest even zoeken om de afgelegen en sombere boerderij te vinden en vroeg me af waarom Simenon juist deze hoeve koos. Simenon maakte de plek nog troostelozer door te schrijven dat het er altijd regent. De plaatselijke benaming ‘De Watering’ maakt het alleen maar erger. Rondom het huis liggen weide- en hooilanden, die bijkans door bos overwoekerd worden. Hier werd de moeder van de auteur geboren en haar vader Wilhelm Brüll kwam uit het Duitse Herzogenrath op de grens met Kerkrade. Diens grootvader Gabriel Brüll kwam aan de galg omdat hij een Bokkenrijder was. In 1815 behoorden alle genoemde gebieden tot het nieuwe koninkrijk (1815) der Nederlanden, maar in 1854 toen zijn grootvader ‘Dijkmeester en opziender der irrigatiewerken’ werd, behoorden De Watering bij België en Herzogenrath bij Pruisen.

Simenon met sigaret als gevelfoto (Foto: Hans Hermans)

Simenon en ook voor zijn romanfiguur Maigret zien we meestal met pijp. Op deze gevelfoto in Luik blijkt dat de auteur ook sigaretten rookte.

(Foto: Hans Hermans)

In het centrum van Luik, in de buurt van het bisschoppelijk paleis, geniet Simenon van zijn onafscheidelijke pijp.

(Foto: Hans Hermans)

Simenon woonde ook op de rechteroever van de Maas, die officieel Outre Meuse genoemd wordt en sinds 1927 République Libre d'Outre Meuse. Hier ligt het folkloristisch centrum van Luik dat door Simenon Djus-d’-là-Moûse en door de temperamentvolle arbeidersbevolking Di-d’là-Moûse genoemd wordt. Er bevindt zich een buste die aan de grote schrijver herinnert.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen
[11 augustus 2010]