Doolhof onder de grens

Grenszuil 61 (Foto: Hans Hermans)

Grenszuil 61 met Duivelsgrot. Op de voorgrond staat grenszuil 61. Op de achtergrond de Wyngaardberg die thans Wijnandsberg genoemd wordt en het Popelmondedal. Door de begrazing met mergellandschapen, ontstond hier weer een prachtig kalkgrasland met veel zeldzame kalkminnende planten. Natuurlijk volop prachtige vlinders.


Het Belgische Kanne, met de grenszuilen van nummer 53 t/m 73, bestond oorspronkelijk uitsluitend uit mergelhuizen, maar omdat baksteen goedkoper werd is er veel veranderd. De inwoners praten over ‘mergelgrotten’, maar geologen over kalksteengroeven, omdat de gangen door mensen gemaakt werden. Van de meer dan driehonderd grotten in het Mergelland zijn er slechts een paar grensonderschrijdend. In totaal bevinden zich hier meer dan 20.000 gangen en ontstond er een meer dan 600 km lang gangenstelsel, waar men gemakkelijk verdwalen kan.

Ingang Duivelsgrot (Foto: Hans Hermans)

Ingang Duivelsgrot. Ooit stonden op deze zuidhelling wijnstokken, nu is het de enige plaats in Nederland, waar het Geel Zonneroosje groeit. In 2006 lanceerde het CDA het voorstel om hier de westelijke variant van de autosnelweg A2 aan te leggen. Daarmee waren de Belgen het niet eens.


De Romeinen, die ook hier waren, gebruikten het begrip ‘marga’ en gebruikten natuurlijk ook de mergelsteen voor hun huizen. Door alle eeuwen heen werden ‘blokken gebroken’, want dat is de officiële term voor de ontginning van mergelblokken. De losse kalk werd en wordt gebruikt om uitgemergelde akkers en weilanden van mineralen te voorzien. Feitelijk bestaat mergel uit skeletdeeltjes en verpulverde schelpen van dieren die ruim 100 miljoen jaar geleden in de Krijtzee leefden.

Interieur Duivelsgrot (Foto: Hans Hermans)

Interieur van Duivelsgrot. Eeuwenlang was hier een stalling voor runderen en een opslagplaats voor landbouwmaterialen.


Wij klagen wel eens over hard werken, maar echt hard werken deden de blokbrekers. Een half etmaal per dag, waren zij bij een kille temperatuur van elf graden en bij kaarslicht onder de grond en zaagden mergelblokken. Omdat aan de Nederlandse kant een aantal groeven als rijksmonument beschouwd wordt, staan natuurvoorvechters en erfgoedbeschermers, niet zelden op gespannen voet met elkaar. Gelukkig zijn beide partijen het er over eens, dat wij hier internationaal gezien, met heel bijzondere ‘bouwwerken’ te doen hebben. In de koude maanden overwinteren hier duizenden vleermuizen en dat sommige de zomer in Groningen of Friesland doorbrengen is een ander verhaal.

Abstracte vormen (Foto: Hans Hermans)

Popelmondemonument. In deze grot liggen concrete en abstracte vormen kort bij elkaar.

[14 april 2010]
Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen