‘Het Verloofdekruis’ en Pruisensteen 151

Het Verloofdenkruis en gp 151 (Foto: Hans Hermans)

‘Het Verloofdekruis’ en Pruisensteen 151.


[7 juli 2009]

Het Weense Congres creëerde in 1815 een grens tussen Nederland en Pruisen. Die was niet van lange duur, in 1830 kwam hier een grens tussen België en Pruisen. In 1919 viel het gebied aan België en sindsdien hebben de zgn. Pruisenpalen, geen functie meer. De steen met nummer 151, blijft vanwege een dramatische gebeurtenis een markant punt.

In 1870 maakte België plannen, om in het dal van de Gileppe een stuwdam te bouwen. Van heinde en verre werden bouwvakkers aangetrokken, die hier in een barakkenkamp leefden. Tot hen behoorde ook François Reiff (32 jaar) uit Bastogne. Hij leerde hier de knappe Marie Solheid (24 jaar) uit het Pruisische Hoffrai (thans Xhoffraix/Malmedy in België) kennen en zij dachten meteen aan trouwen, zodat zij op 21 januari 1871 besloten, de huwelijksformulieren in Hoffrai af te halen. Dat het hoog gelegen veengebied, dat bekend staat vanwege zijn guur klimaat, genadeloos is, wisten zij niet. Ook niet dat een ‘bourrasque’ (harde horizontale sneeuwstorm) hen van het leven zou beroven.

Op weg door de Hoge Venen kwamen ze nauwelijks vooruit en toen het om 17 uur donker begon te worden, was Marie, zo uitgeput, dat ze instortte. François schreef op een briefje: Marie is zo net overleden, ik vrees dat ook ik zal sterven! (…) Hij keerde om, maar waarschijnlijk is hij door de duisternis de weg kwijt geraakt. Ook hij werd slachtoffer van het barre winterweer.

Door het feit dat het lichaam van François pas op 13 maart 1871 door woudboeren en dat van Marie op 22 maart door een Pruisische douanier, naast paalsteen 151, gevonden werd, mag blijken hoe hard een veenwinter is. Omdat Marie in Pruisen stief en François in België, kwam men er pas vele maanden later achter, dat die twee bij elkaar behoorden…

Toen eerst werd door Belgische woudboeren, naast paalsteen 151, een houten kruis geplaatst. Het verweerde kruis werd meerdere malen vernieuwd. Het historische Verloofdekruis bevindt zich in het gemeentemuseum van Verviers.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen

De Gileppe-stuwdam (Foto: Hans Hermans)

François Reiff bouwde mee aan dit project. Het was de eerste betonnen stuwmuur in Europa. Op 28 juli 1878 verrichtte koning Leopold II de opening. Tegen het einde van jaren zestig werd de dam verhoogd en werd op 20 oktober 1971 door koning Boudewijn opnieuw in gebruik genomen. Het effect is vierledig: Verzorging van consumptie- en industriewater voor de stad Verviers, regulering van de natuurlijke waterhuishouding en opwekking van energie. De waterinhoud bedraagt 26 miljoen kubiek meter. De hoogte van de dam, die bekroond wordt door de Belgische leeuw, is 60 meter. De leeuw kijkt in de richting van Pruisen…