De Pruisenlijn bij NL/D 208F

Gp 208-F (Foto: Hans Hermans)


[19 juli 2009]

In augustus 2008 schreef ik over B/D-steenpaal met nummer 987 naast de spoorlijn van Brussel naar Aken. Nu komt de NL/D-steen met nummer 208F, naast de spoorlijn van Aken naar Maastricht, aan de beurt.

Het tracé Aken-Brussel werd in gebruik genomen in 1843, dat van Aken naar Maastricht op 20 oktober 1853. Het gebeurde op feestelijk wijze, want het was in drie opzichten een unieke lijn. Voor het eerst in Nederland stak een trein de grens over, voor het eerst werd er normspoor (1435 mm) toegepast en de spoorlijn werd niet door de Nederlandse Staat, maar door de Aachener-Maastrichter-Eisenbahn-Gesellschaft betaald. In 1856 werd deze lijn doorgetrokken naar Hasselt in België en werden drie landen met elkaar verbonden. Pas in 1866 ging de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij over op normbreedte (1435 mm) en moesten de locomotieven (2140 mm) naar de schroothoop gereden worden. Aken droomde van een spoorlijn naar Amsterdam en de Noordzee, maar de Nederlandse regering was in die tijd ‘Traag, Trager, Traagst!’ De Rijkswaterstaat dacht aan het welzijn van koeien, die door lawaaierige locomotieven van de melk zouden raken… Heel anders in België, waar intens aan de (spoor)weg getimmerd werd en men na vrij korte tijd over het meest aaneengesloten net van het Europese vasteland beschikte. Zelfs in de Ardennen kon iedere gemeente via een spoorweg bereikt worden.

Pas in 1861 werd in Nederland de Wet op de Spoorwegen geëffectueerd. Het betekende echter niet, dat Maastricht toen vanuit Holland via rails bereikbaar werd, dat gebeurde pas op 1 oktober 1866 bij de aanleg van Staatslijn E. De Pruisenlijn tussen Aken en Maastricht was toen al dertien jaar in gebruik.
Maar de Pruisenlijn had geen eeuwig leven, want op 31 mei 1992 werd de dienst Aken-Maastricht gestaakt en verloor station Simpelveld haar grensfunctie. Reeds op 24 maart 1988 werd de ZLSM (Zuid-Limburgse-Stroomtrein-Maatschappij) opgericht met het doel Pruisenlijn en Miljoenenlijn nieuwe ‘stoom’ in te blazen. Momenteel vindt er op de Pruisenlijn recreatief vervoer plaats met een schienenbus (railbus) tussen Simpelveld en Vetschau (bij Aken). Tussen Simpelveld en Valkenburg met een stoomtrein.

Abusievelijk wordt de Pruisenlijn ook wel eens Miljoenenlijn genoemd. Maar die spoorweg, tussen Simpelveld en Schaesberg is niet grensoverschrijdend en werd pas op 15 juni 1934 in gebruik genomen.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen

Schienenbus (Foto: Hans Hermans)

In Duitsland wordt de Ürdinger Schienenbus ook wel Ferkeltaxi (varkenstaxi) genoemd. In Simpelveld wordt-ie railbus genoemd en biedt hij plaats aan 57 personen. Het rond 1959 in Ürdingen gebouwde voertuig met Büssing-Dieselmotor, is feitelijk een mix tussen een treinstel en een autobus. De voertuigen waren bestemd voor de Deutsche Bundesbahn en natuurlijk DB-rood gekleurd. We weten dat een bus wel, maar een treinstel niet kan keren en daarom kunnen bij de railbus de rugleuningen gedraaid worden. Dat geldt niet voor de ‘chauffeur’, hij moet bij het eindpunt van iedere rit, vanaf de voorkant naar de achterkant van zijn railbus gaan.

Zweedse Stoomloc (Foto: Hans Hermans)

De Zuid-Limburgse-Stoomtrein-Maatschappij kocht in 1994 in Zweden vier stoomlocomotieven voor de museumspoorweg, waarvan er thans twee railvaardig zijn. Deze locomotieven worden ook wel ‘tenwheelers’ genoemd. Deze loc met nummer B 1289 deed tot 1970 dienst bij de Statens Järnvägar (Zweedse Staatsspoorwegen) en stond tot 1992 in het depot van de militaire reserve. In 1994 kocht de ZLSM tevens veertien personenrijtuigen bij de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen.