Army-grens bij grenspaal NL/D 200

Gpn 200 (Foto: Hans Hermans)

Bij de grenspalen met nummer 200, bevindt zich in Lemiers een kleine brug over de Selzerbeek die tevens grensbeek is tussen Nederland en Duitsland. Maar schijn bedriegt. De wielrijder bevindt zich in Duitsland en ook aan de andere kant van de beek is Duits gebied. De ene grenssteen staat links, de andere rechts van het pad. Trekken we een denkbeeldige lijn tussen de twee stenen, dan merken we pas, dat de brug grensoverschrijdend is. Deze curiositeit kwam tot stand bij een grenscorrectie in 1816.


[3 oktober 2009]

Dat tussen Oud-Lemiers en Duits-Lemiers paalsteen met nummer 200 staat wisten we al. Dat er ook een isoglosse (Benrather taalgrens) ligt, bewaren we voor een volgende keer. In het kader van de bevrijding van Lemiers, precies 100 dagen na D-Day, besteden we nu aandacht aan de onthulling van een monument, op 14 september 2009.
Met Romeinse kapitalen beitelde frater Disch de tekst: ‘Lemiers werd bevrijd op 14 september 1944 door de Eerste Divisie van het Amerikaanse VII Legerkorps ‘The Big Red One’. Schoolkinderen legden een witte anjer en declameerden een ‘elfje’. Dat is een gedicht met elf woorden in vijf regels. Op de eerste regel staat één woord, op de tweede regel twee woorden b.v. een bijvoeglijk- en een zelfstandig naamwoord, op de derde regel drie en op de vierde regel vier woorden. Het woord van de eerste regel, wordt op de vijfde herhaald.

Big
Red One
als een speer
na honderd dagen Lemiers
Big!

De onthulling werd afgesloten met het zingen van het Wilhelmus. Het verwonderde, dat de jeugd de tekst niet van buiten kent, maar dat is waarschijnlijk in de rest van ons land niet anders.
Maar wat heeft het te maken met onze grensverleggende activiteiten? Medio september 1944 bevond zich hier een grens tussen de US 1st InfDiv (The Big Red 1) en de US 30th InfDiv (Old Hickory) die de rest van het Zuidlimburgse heuvelland bevrijdde. Het was helemaal niet gepland dat de eerste divisie in Nederland zou opereren, want de soldaten zouden de Duitse stad Aken vanuit België moeten veroveren. Dat deden zij pas op 21 oktober 1944.
Lemiers was meer dan een divisiegrens, want in die brisante tijd bevond zich hier ook de grens tussen de US FIRST Army met 250000 soldaten en de US NINTH Army met 300000. De gesneuvelden van de FIRST vonden een laatste rustplaats op de First-Army-Cemetery in het Waalse Henry-Chapelle, die van de NINTH op de Ninth-Army-Cemetery in het Limburgse Margraten. De twee enorme dodenakkers, met samen 16294 doden, liggen slechts 15 km van elkaar.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen

Monument (Foto: Hans Hermans)

Met Romeinse kapitalen beitelde frater Disch deze tekst. 14 september 1944 was D-Day + 100.


Begraafplaats (Foto: Hans Hermans)

De First-Army-Cemetery in Henry Chapelle werd in gebruik genomen op 28 september 1944. Op de 23 ha grote dodenakker rusten 7992 gesneuvelde soldaten. De 1st InfDiv 'The Big Red 1' behoorde tot de FIRST Army.