‘Signa’

[13 juni 2008]

De bekende Duitse historicus K.H. Bader, schreef ooit een boek over ‘grensgetuigen’, die ook wel ‘Signa’ en ‘Gemerk’ genoemd worden. In Duitsland zijn ook de begrippen: ‘Loszeichen’, ‘Beilagen’, ‘Zeugen’ en ‘Eier’ bekend.

Karl Siegfried Bader, Das Rechtswahrzeichen – Beiträge zur Rechtsgeschichte und rechtlichen Volkskunde, Heft II., Freiburg i.Br. 1940, S. 68 ff. Die Abhandlung enthält 13 Abbildungen insbesondere von Grenzzeugen mit gestalteten Markierungen. Er hat seinen 12seitigen Text auf 124 Fußnoten gestützt.

Maar er bestaat nog een boek: Richard Zorn, Grenzsteine des Rhein-Main-Gebietes, Hofheim a/T 1931.
Op blz. 10 lezen wij, dat men vroeger niet overtuigd was, dat een geplaatste grens-, traai- of perceelsteen, na een jaar nog op dezelfde plaats stond. In de meeste gevallen beschikte men niet over landkaarten. En een manier om de plaats van de geplaatste grensmarkeringen te herkennen waren de zogenaamde ‘Signa’. Alleen de mensen die de stenen geplaatst hadden, wisten welke voorwerpen zich onder de grenssteen bevinden. Soms waren het tegeltjes of een stuk leisteen. Soms kiezelstenen of houtskool. Door die Signa in een bepaalde vorm te leggen, kon men steeds de officiële plek van een grenssteen localiseren.

Dank ook aan Dittmar Kottmann uit Aken, die mij bij de recherches behulpzaam was. Ik denk dat hiermee alle vragen omtrent de Signa beantwoord werden.

Bij de Romeinen Weblog las ik, dat ook al in de Romeinse tijd Signa gebruikt werden. In die tijd waren het metalen of houten palen, die bekroond werden met figuren. Voor het Romeinse leger fungeerden deze Signa ook als symbool van een regiment. Wanneer deze Signa voor het eerst aan de onderkant van een grenspaal gelegd werden, is niet bekend. De ‘Romeinen Weblog’ voegt hieraan toe: ‘Het is volledig onmogelijk om het (zowel feitelijke als symbolische) belang van deze voorwerpen te overdrijven’.
De essentie van deze zin gaat een beetje verloren.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen