Preussensteine

Gp 187 (Foto: Hans Hermans)

Naar aanleiding van het Weense Congres (1815) werd een groot deel van Europa opnieuw verdeeld. Er werd geen rekening gehouden met volkeren en gemeenschappelijke talen. De toen bekende plaatsen Montzen en Lontzen in het historische graafschap Limburg, werden bruut gescheiden. Montzen viel aan het nieuwe Verenigd Koninkrijk der Nederlanden onder Willem I, terwijl Lontzen samen met Eupen en Malmedy bij het koninkrijk Pruisen gevoegd werden. In 1830 kwam Montzen bij Belgie en n.a.v. het Verdrag van Versailles (1919) kwam ook Lontzen bij Belgie. Maar gek genoeg is tot op de dag van vandaag goed merkbaar dat de plaatsen ooit gescheiden werden. De inwoners spreken hetzelfde Limburgse dialect, maar de kinderen op straat spreken in Montzen Frans en in Lontzen Duits. Pruisensteen met nummer 187 is een van de weinige Pruisenstenen (Blauwe Stenen) die overgebleven is.


[3 augustus 2008]

n dit stukje antwoord op een vraag van Eberhard Gutberlett, m.b.t. tot Preussensteine en Preuswaldsteine.
In het Drielandenbos bij Vaals, dat ook wel Preusbos genoemd wordt, staan veel verschillende grensstenen. Beperken we ons tot Preussensteine en Preuswaldsteine.

Preussensteine

Naar aanleiding van het Weense Congres (1815) werd het Duitse Rijnland bij Pruisen gevoegd. Tevens ontstond het koninkrijk der Nederlanden onder vorst Willem I. (1772-1815-1843). Hij stierf op 71 jarige leeftijd in Berlijn. Natuurlijk werden er na verloop van tijd grensstenen tussen Nederland en Pruisen geplaatst. Begonnen werd met nummer 1 in Schengen en nummer 193 staat op het Drielandenpunt bij Vaals. Thans is deze zgn. Blauwe Steen hèt Drielandenpunt, maar in 1815 was hier geen sprake van een Drielandenpunt, want Belgie ontstond pas na de revolutie van 1830. Pruisisch Moresnet, Lontzen en Eupen vielen onder Pruisen, zodat tussen die plaatsen en Nederland diverse Blauwe Stenen stonden. Gisteren fotografeerde ik nummer 187 in de buurt van Lontzen. De bergbeekjes Helle (Hill) en Vesder (Weser) in de buurt van Eupen waren van 1815 tot 1830 grensriviertjes en daar bevinden zich nog diverse Blauwe Stenen. In vergelijking met de latere grensstenen tussen Nederland en Duitsland, zijn de Pruisische Blauwe Stenen kolossaal.

Preuswaldsteine

We konden eerder reeds lezen, dat het Preuswald niets met Pruisen te maken heeft. Li bwes Pièreuse betekent Het stenige bos. Niet zelden worden de Adelaarstenen die rondom Aken staan, ook Preuswaldsteine genoemd. Dat klopt niet helemaal, want van de 20 Adelaarstenen staan alleen de nummers 14, 15 en 16 in het Preusbos. De nummers 6 t/m 13 staan in het Aachener Wald. Blijven nog negen Adelaarstenen over die op andere plekken bij Aken staan. Deze grens is uit 1338 en dus veel ouder dan de Pruisengrens n.a.v. het Weense Congres.

Eberhard schreef dat hij moeite had om Adelaarsteen nummer 15 te vinden. Geen enkel probleem, die steen staat in de buurt van de Wilhelminatoren te Vaals naast de politieke steen met nummer 193H.

Veel genoegen bij het zoeken naar Pruisenstenen en naar Preusbosstenen.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen

Tweetalig bord in Lontzen (Foto: Hans Hermans)

In Lontzen, waar men Duits spreekt, worden teksten in twee talen geschreven, zodat de Walen het ook verstaan. Maar in Montzen, waar men thans Frans spreekt, is van tweetaligheid geen sprake.