Van 4 tot 5

Bordje aan paal (Foto: Dick Waanders)

Als aanvulling op de vorige aflevering kan ik zeggen dat de eenzame kale ijzeren paal ook weer voorzien is van een bordje van een fietsroute. Het lijkt erop dat Op de Grens goed gelezen wordt door de diverse instanties en hun medewerkers.


Meertje tussen gp 4 en 5 (Foto: Dick Waanders)

Aanvankelijk nemen we ons voor om het stuk van gp 4 naar gp 5 per auto af te leggen, en dan met een linksomtrekkende beweging. De grens loopt hier door een stuk bos met een meertje aan Duitse zijde.
Eerdere bezoeken hebben ons geleerd dat het erg lastig, zoniet onmogelijk is om de drie grensstenen die hier moeten staan te vinden. Vooral in de zomer is het bos nogal moeilijk doordringbaar, en de vele paden lopen dood op het meer. En bovendien zijn er vanaf die paden geen grensmarkeringen waar te nemen.

Vandaag is het zondag, eind januari en helder weer. We overleggen dat, als we ze nu niet vinden, dat we ze dan nooit meer zullen vinden. We laten dus de auto staan, en gaan toch op zoek naar de drie substenen van gp 4. En raad eens wat we vinden? Ik vertel het u zo!
Omdat we meestal zonder GPS-apparatuur op pad gaan en we ook geen volledige lijst hebben van de paal-coördinaten, lopen we eerst wat heen en weer te zwalken door het bos. Op zoek naar aanknopingspunten waar de grenslijn zich zou kunnen bevinden.
Het heuvelachtige terrein maakt het zoeken er niet makkelijker op. Maar de aanhouder wint, en op een gegeven moment ontwaar ik iets onverwachts tussen de laag herfstbladeren die er nog liggen. Het is een dunne metalen buis die even boven de bodembedekking uit steekt. En als we zien dat er een nummerplaatje omheen gevouwen is en vastgeklonken, weten we dat we hier bij de plek van een grenssteen staan.

IJzeren paaltje als gp 4-II (Foto: Dick Waanders)

Als we het paaltje en de omgeving ervan van bladeren ontdoen, dan blijkt er ook nog een steentje te liggen. Maar het lijkt niet erg op de kleine substeentjes die we gewend zijn.

Nummerplaatje 4-II (Foto: Dick Waanders)

Maar ook het nummerschildje ziet er anders uit dan anders. Met name de gebruikte tekens. De twee II's zijn even groot als de 4, terwijl die anders meestal iets kleiner zijn en horizontale streepjes boven en onder hebben. Typografisch noemt men dat “serif” (4 II) terwijl men deze “sans-serif” (4 II) noemt. Waardoor ze iets onduidelijker worden, want nu lijkt het alsof er “4 11” staat.
Hoewel het paaltje weinig fotogenieks heeft, leggen we het geheel toch van alle kanten vast.
En we kunnen nu dus ook concluderen dat we gp 4-I hebben gemist. Daar gaan we straks nog naar zoeken. We lopen eerst verder naar de volgende substeen, maar niet voordat we dit tafereeltje weer netjes onder de bladeren hebben bedekt. Andere grenspaalzoekers moeten ook nog wat te zoeken hebben.

Rechts van ons zien we een goed beloopbaar pad langs het meer, maar dat pad wordt van ons gescheiden gehouden door een degelijke afrastering. Dus we blijven maar door het bos ploeteren. Het voordeel van de afrastering is, dat we nu precies weten waar Duitsland is.

Stam met zwammen (Foto: Dick Waanders)

Onderweg treffen we dode takken met kleurrijke zwammen, ook in de winter tiert de natuur welig.
De grensstrook is grotendeels goed te overzien, en we kijken nu natuurlijk uit naar zowel een grenssteen als een metalen buis in de grond. We vinden geen van beide.
Aan de afrastering zien we wel een metalen bord met de tekst “Verboden Toegang” hangen, maar het gaas is sowieso te hoog om er overheen te klimmen. Als we aankomen bij de achterkant van een plukje huizen die op een merkwaardig hoge bult gebouwd zijn, maakt de afrastering een bocht naar links. Als de grens rechtdoor zou lopen, dan zou hij dwars door de huizen heen gaan.
Hier zou toch ergens grenssteen 4-III moeten staan, is onze stellige overtuiging. “Hij zou natuurlijk ook nog aan de Duitse kant van de afrastering kunnen staan”, opper ik. Ik richt mijn blik naar de andere kant en zie het volgende tafereel:

4-III (Foto: Dick Waanders)

Grenssteen 4-III bevond zich dus in een metershoge aarden wal! Geen wonder dat we hem eerder niet konden vinden. Merkwaardig is dat hij zeer recentelijk moet zijn uitgegraven, het zand ligt er vers bij. We vermoeden dat dit het werk is van het Duitse kadaster, dat momenteel behoorlijk actief is in de regio.

4-III (Foto: Dick Waanders)

De tekens op het nummerplaatje zijn gelijk aan die op het vorige, maar we kunnen niet goed vaststellen of het om een nieuw plaatje gaat of niet.
De grens heeft hier in het verleden enkele wijzigingen ondergaan, vandaar waarschijnlijk het huidige rare verloop. De huizen die hier staan hebben ooit in Nederland gestaan (vermoed ik), maar nu loopt de grens er rakelings achter langs. Het pad wat hier dus achter de afrastering loopt, bevindt zich op Nederlandse bodem. De afrastering biedt hier de mogelijkheid om er overheen te komen, en we besluiten om via het pad terug te lopen. Dat is een misrekening, want het pad leidt alleen maar naar een aanleg- of vissteiger aan het meer, en het is dan niet meer mogelijk om zonder gevaar van verdrinking verder te gaan. We lopen het stukje terug en stappen weer over de afrastering. Met excuses voor de ernstige wetsovertreding.

Gp 4-I (Foto: Dick Waanders)

Op de terugweg vinden we nu makkelijker grenspaaltje nr. 4-I. We vermoeden dat het ook een holle buis is met daaromheen een nummerplaatje, en we hebben gelijk. Door de beide andere markeringen hebben we ook een beter idee hoe de grens moet lopen. Deze buis staat zelfs helemaal alleen, er is niks van steen te bekennen.
We vragen ons af waar de originele stenen zijn gebleven en hoe die er uit gezien hebben. Er is vast wel iemand die dit leest en het antwoord kan geven. Ook zijn we benieuwd wanneer deze buisjes geplaatst zijn, en wanneer gp 4-III uitgegraven is.

Als we weer terug zijn bij gp 4, vraag ik of we nog even zullen gaan bidden. Het is per slot zondag. Maar ik word heel vreemd aangekeken. “Bij het klooster Bardel natuurlijk, dat is vlak in de buurt!” En ik ben ook benieuwd hoe dicht het nu precies aan de grens staat. We besluiten om er nog even een kijkje te gaan nemen. Op afstand wel te verstaan, een andere keer kijken we wel eens of het nog als klooster dienst doet.

Klooster Bardel (Foto: Dick Waanders)