Van 11 tot 12

Gp 11 (Foto: Dick Waanders)

Omdat grenspalen niet aan seizoenen onderhevig zijn, en ze dus jaar in jaar uit praktisch dezelfde verschijningsvorm vertonen, hebben we onze natuurwandelingen tijdelijk verplaatst naar meer levendiger objecten. Naar al die soorten die zich met zijn allen ons een bruisende Lente in Twente 2009 hebben voorgeschoteld. Van de stilstaande prachtig bloeiende rododendrons en de narcissen tot aan de zeer beweeglijke witsnuitlibellen, de vuurjuffers en de dagpauwoogvlinders.
Het schouwspel van de ontluikende en opbloeiende natuur is dit jaar heviger dan ooit en van de kleurenschakeringen krijg je nooit genoeg. Daarbij vergeleken zijn grenspalen maar kleurloze dingen. Maar, we vergeten ze niet en ons feuilleton gaat gestaag voort.

Gp 11 is niet zo heel makkelijk te vinden, komende vanuit de richting van nr. 10. Vooral in de zomertijd en de herfst. Zo hebben diverse (onder)zoekers ervaren. Omdat wij de steen al diverse malen vanaf de andere kant hebben benaderd, hebben wij er nu geen enkele moeite mee.

Gp 11 (Foto: Dick Waanders)

Van hieruit is niet direct te zien dat we vlakbij het Graafschapspad zijn, en dat er op nog geen tien meter afstand van nummer 11 een mooie picknicktafel met banken staan. Een mooie gelegenheid om een flinke rustpauze in te lassen. Eerst moeten we het pad opzoeken. Afhankelijk van het jaargetijde is dat meer of minder makkelijk te bereiken. Tijdens een overstroming van de Dinkel is dat nauwelijks te doen en nog minder zonder flinke laarzen te betreden. De Nederlandse kant van het pad is verhard, maar op het punt waar Duitsland begint is er alleen nog maar zand.

Bord Handelsweg (Foto: Dick Waanders)

Dit bord staat er op de plek waar het smalle pad de grens overgaat. Het Graafschapspad is de enige mogelijkheid voor fietsers en wandelaars om de Dinkel over te steken over een afstand van vele kilometers. Alleen sommige boeren hebben een eigen bruggetje om zo bij hun land aan de andere kant van de rivier te kunnen komen. Maar dat is natuurlijk niet toegankelijk vanaf de openbare weg.
Nu we hier toch eenmaal zijn, kunnen we meteen een aantal grensgerelateerde objecten gaan bekijken die er in de nabijheid van het Graafschapspad staan. Zoals de vier “Verzekeringsstenen” en het kunstwerk “De Landmeter”. Aan de Nederlandse kant van de Dinkel staat overigens een nieuwe picknicktafel, waar de kans op tekenbeten ook geringer is door de aanwezige houtsnippers er omheen.

De Verzekeringsstenen en De Landmeter bespreken we elders al uitvoerig, dus die laten we nu even rusten. We gaan weer terug naar de grens. Vanaf het punt waar het Graafschapspad de grens passeert, zouden we de volgende grenssteen moeten kunnen zien. Gp 11-I is echter nergens te bekennen. En hij schijnt ook al jaren afwezig te zijn. Het pad moet oorspronkelijk vanuit Duitsland recht naar de Dinkelbrug hebben geleid, en waar het pad nu om een weiland heen gaat zou dan steen 11-I hebben moeten staan. We komen tot de slotsom dat de paal een eindje in het weiland moet hebben gestaan en ooit ofwel in de bodem verzonken is ofwel verwijderd, omdat hij te lastig was. Er ligt weliswaar naast het weiland een hoop afval en zand, waar hij mogelijk nog onder begraven zou kunnen zijn. Omdat we steeds vergeten om een spade mee te nemen, kunnen we geen poging doen om hem uit te graven.
Twee van de vier Verzekeringsstenen zijn hier nog wel eenvoudig te vinden, en daar vermaken we ons dan maar even mee. De dreigende wolken die ons daarbij vergezellen leiden gelukkig niet tot boze buien.

Twee herten (Foto: Dick Waanders)

Omdat we achter een bosrand lopen, en we ons tamelijk rustig houden, zien en horen de twee herten in het volgende weiland ons nog niet. Dat duurt niet lang meer, maar ik heb net genoeg tijd om een fotootje te maken.

Gp 11-II (Foto: Dick Waanders)

Via het weiland waarin de herten stonden en via een daarachter liggend weiland, komen we terecht bij gp 11-II. Het is een steentype dat we nog niet eerder zijn tegengekomen. Met uitzondering van de Vrijdijk. De steen heeft een spits toelopende bovenkant met een afgeplat dakje. Hij staat zodanig gepositioneerd dat eruit op te maken valt dat er in de grenslijn een knikje moet zitten. En dat blijkt ook te kloppen, zoals te zien is op de volgende foto.

Niemandsland (Foto: Dick Waanders)

Drie rijen prikkeldraad geven aan dat er nog altijd een strook niemandsland wordt gehandhaafd, waarbinnen de grens precies in het midden loopt. Het maakt het ons makkelijk om de grens correct te volgen. Vóórdat we bij het bosje aan het eind arriveren, zien we dan ook de volgende steen staan.

Gp 11-III (Foto: Dick Waanders)

Gp 11-III wordt mooi beschermd door het prikkeldraad, maar het nummer op het nummerplaatje is toch niet meer zo helder te lezen. Koeien hebben de neiging om te gaan likken aan zo'n stukje koel metaal, en dat zou hier ook het geval geweest kunnen zijn. Op dit moment staan er geen koeien in de wei, maar tijdens een eerder bezoek was dat wél het geval:

Koeien in de mist (Foto: Dick Waanders)

Er waren toen niet alleen koeien, maar ook mist en invallende duisternis. Een spookachtige combinatie, en foto's met flitslicht leveren dan ook dit soort foto's op.

Grenssteen 12 zou op korte afstand van deze moeten staan. Maar we kunnen hem zo niet waarnemen. Ook kunnen we er niet rechtstreeks naartoe lopen, vanwege prikkeldraad en een sloot. Het weiland biedt gelukkig een uitweg aan de andere kant. Een heel drassige, maar we weten ons er doorheen te worstelen. Het omhoog lopende brede pad dat volgt, leidt naar een Duits landbouwersbedrijf. Omdat we vernomen hebben dat Eef Berns en consorten niet met gejuich onthaald zijn toen zij via de weilanden en het erf van de boer hun grenswandeltocht wilden vervolgen, proberen wij zo veel mogelijk uit het zicht van de gebouwen te blijven.
Het sterk glooiende landschap helpt ons daarbij maar zorgt ook voor een nadeel. Door het bolle weiland kunnen we aan de ene kant niet zien of er aan de andere kant een steen staat. Omdat we inmiddels door enige omtrekkende bewegingen de juiste richting zijn kwijtgeraakt, zijn we gedwongen om het lange weiland dat naar de boer loopt, diagonaal over te steken.
Dan ziet iemand in de verte iets zilverachtigs schitteren. We lopen er op af, en het blijkt inderdaad het nummerschildje van een grenssteen te zijn. We zijn dan tamelijk dichtbij de boerenschuren, maar wel aan de 'lage' kant van het weiland. We horen geluiden van trekkers en andere machines, maar zien verder niemand. En gelukkig begint er ook niemand van verre naar ons te schreeuwen.

Gp 12-I (Foto: Dick Waanders)

Tot onze grote verbazing blijkt de steen, als we dichtbij komen, het nummer 12-I te hebben. Dat nummer kennen we niet, en de steen is volgens ons ook niet gedocumenteerd op de kaarten die wij hebben. Het type is identiek aan 11-II. Alleen staat deze veel hoger boven de grond. Later opperen we dat dit misschien de verplaatste 11-I zou kunnen zijn.
Een half jaar eerder waren we al aan de overkant. Vanwege een zijarm van de Dinkel konden we toen niet verder. Wel hebben we met onze zoomlens deze steen achter de afrasteringspaal kunnen fotograferen, in de volle overtuiging dat het nummer 12 is.
Nu hebben we dus 12 gemist, en moeten we terug om die alsnog te zoeken. We blijven aan deze kant van het weiland, en zoals vaker is er een hoogteverschil tussen de twee landen. Na een eindje kunnen we de gebouwen niet meer zien, en de bewoners ons hopelijk ook niet meer. Wel blijven we nog lang steen 12-I zien, en kunnen we ons op zijn stand oriënteren. Steen 12 zou best eens midden in het weiland kunnen staat. En wat treffen we aan, precies op de (vermoedelijke) grenslijn?

Kale plek (Foto: Dick Waanders)

Een kale plek in het gras! Het zwarte zand ziet er vers uit, en het lijkt erop dat hier kortgeleden iets is uitgegraven. Nou moe, komen we toch uitgerekend nét even te laat! Is steen 12 net voor ons bezoek uitgegraven. Weer eentje voor het Meldpunt Vermiste Grenspalen.
Waar zou men de steen hebben gelaten? Het zou natuurlijk ook nog kunnen dat hij naar de rand van het weiland is verplaatst. En daar hopen we vurig op. We gaan aan het speuren en spieden. We vinden aan de rand van het weiland nóg zo'n kale plek zonder gras, maar geen grenssteen of delen ervan.

Gp 12 (Foto: Dick Waanders)

Net als we van plan zijn om het zoeken te stoppen, zien we in de schaduw van een dikke boom iets vertrouwds staan: een grenssteen. Met het nummer 12 erop! Een vertrouwd model met inscripties N, H, N12, geschilderde 12 en het nummerplaatje erop. Hij had zich verstopt achter een boom! Het lijkt erop dat hij niet sinds kort hier staat, en ook de positie op de kaarten lijkt wel te kloppen.